NAVO zoekt compromis in Irak-crisis

De NAVO-ambassadeurs hebben zich vanochtend gebogen over een compromis om Frankrijk, Duitsland en België ervan te overtuigen hun blokkade op te heffen tegen NAVO-planning voor hulp aan Turkije in een oorlog met Irak.

Volgens NAVO-diplomaten werd het voorstel ,,positief ontvangen'', maar is van een doorbraak in de crisis bij de NAVO nog geen sprake. Mogelijk zouden de NAVO-ambassadeurs vanavond opnieuw bijeenkomen. Het blijft onduidelijk of een akkoord mogelijk is voordat de chef-wapeninspecteurs vrijdag hun cruciale rapportage indienen in de VN-Veiligheidsraad. Frankrijk is binnen de Veiligheidsraad, samen met onder meer Rusland, China en Duitsland, vóór langere wapeninspecties en tégen maatregelen die als ,,oorlogshandelingen'' kunnen worden gezien, zegt een hoge westerse diplomaat. Frankrijk werkt bij de VN aan een resolutie van die strekking, die tegen een eventuele oorlogsresolutie van de VS ingaat.

Het compromis dat nu bij de NAVO circuleert en waaraan vooral NAVO-chef Robertson en de Amerikaanse NAVO-ambassadeur Burns hebben gewerkt, richt zich uitsluitend nog op de bescherming van Turkije tegen een mogelijke wraakactie van Irak. Na intensief diplomatiek verkeer hebben de VS enkele elementen geschrapt uit hun oorspronkelijke plan voor NAVO-bijstand tijdens een oorlog tegen Irak. Het gaat hierbij om het vervangen van Amerikaanse soldaten die van de Balkan naar de Golf worden gestuurd en de verhoogde bewaking van Amerikaanse bases in Europa. Volgens NAVO-diplomaten zouden beide zaken nu bilateraal kunnen worden aangepakt. Zo heeft Duitsland al honderden soldaten gestationeerd op Amerikaanse bases.

De volgens een Amerikaanse diplomaat ,,uitgeklede versie'' richt zich nu volledig op het verzoek van Turkije om hulp. Deze maatregelen behelzen het sturen van AWACS-radarvliegtuigen, Patriot-raketverdedigingssystemen en speciale eenheden die aanvallen met massavernietigingswapens kunnen tegengaan. Nadat Frankrijk, Duitsland en België maandag hun veto tegen het eerdere voorstel hadden uitgesproken, deed Turkije een beroep op artikel vier van het NAVO-verdrag. Dit artikel zegt dat de lidstaten elkaar zullen raadplegen als ,,naar het oordeel van één van hen, de territoriale integriteit, politieke onafhankelijkheid of veiligheid van één van de partijen wordt bedreigd.''

Robertson probeerde gisteren de hele dag vergeefs een oplossing te bereiken. Hij brak gisteravond na twintig minuten een vergadering van de NAVO-ambassadeurs af wegens gebrek aan uitzicht op een oplossing. Volgens hoge NAVO-diplomaten wilde Robertson de hele avond doorvergaderen. Maar van Amerikaanse kant werd hij ervan overtuigd dat dit weinig zin had zonder concreet uitzicht op een overeenkomst en bovendien schadelijk was voor het imago van de NAVO. Volgens een NAVO-diplomaat richt het aankondigen van vergaderingen en zonder resultaat weer afbreken extra schade aan het imago van de NAVO aan, zeker nu de internationale media massaal zijn uitgerukt naar Brussel. Vooral de VS willen ,,de druk verlagen'', aldus een diplomaat, en ,,zoveel mogelijk binnenskamers werken''. Om die reden zag de Amerikaanse NAVO-ambassadeur Burns vandaag af van een groot aantal optredens in Amerikaanse ontbijt- en praatprogramma's op tv.

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Powell, waarschuwde gisteren voor de gevolgen van een voortduring van de crisis: ,,De alliantie valt uit elkaar omdat zij niet aan haar verantwoordelijkheden voldoet.''