Franse oppositie laakt kieswetplan

De Franse president Jacques Chirac en premier Jean-Pierre Raffarin dreigen vandaag het ,,kernwapen'' van paragraaf 3 van artikel 49 van de grondwet in te zetten in wat al genoemd wordt een ,,loopgravenoorlog'' over een wijziging van de kieswet.

Op grond van dit artikel kan de regering het parlementaire behandeling omzeilen, mits er geen motie van wantrouwen wordt aangenomen. Gezien de overweldigende meerderheid van de regeringspartijen in de Assemblée zal zo'n motie het waarschijnlijk niet halen. Wel zou Raffarin zijn zorgvuldig gekoesterde imago van man van overleg er geweld mee aan doen.

Tegenstanders van het wetsontwerp hebben gisteren, op de eerste dag van de behandeling, al het nodige werk gemaakt de loopgravenoorlog. Met tegen de twaalfduizend amendementen zijn ze het omstreden voorstel te lijf gegaan. Het wetsontwerp betreft de regionale en Europese verkiezingen. Steen des aanstoots is de verhoging van de kiesdrempel voor de regionale verkiezingen. Voortaan moet een kandidaat tien procent van de ingeschreven kiezers achter zich krijgen in plaats van de huidige vijf procent om mee te kunnen doen aan de tweede ronde. De eis komt neer op twintig procent van de uitgebrachte stemmen, onhaalbaar voor kleinere partijen dan de twee grootste van het land, Chiracs UMP, ter rechterzijde, en de Parti Socialiste, ter linkerzijde.

Met het voorstel wil de regering een eind maken aan het doordringen tot de tweede ronde van het extreem-rechtse Front National en `instabiliteit' van de politiek in het algemeen. De huidige kieswet zou versnippering en politieke extremisme in de hand werken.

Maar invoering van de wet zou ook alle andere kleinere formaties zoals groenen, communisten, Republikeinen en de centrum-rechtse UDF buitenspel zetten. Gebroederlijk protesteren zij dan ook, met steun van de socialisten, tegen wat zij een ,,electorale staatsgreep'' noemen. De PS alleen al diende meer dan achtduizend amendementen in. Ter obstructie van het debat werd gisteren voortdurend schorsing geëist. Het recordaantal amendementen beliep tot nu toe 5.488 en werd gehaald in 1995, toen het over hervorming van de sociale zekerheid ging.

Aanvoerder van het verzet is François Bayrou, dissident leider van de UDF. Hij richtte vorige week de `Beweging van 63' op, een naam die verwijst naar het verschil in het percentage stemmen dat president Chirac in de eerste ronde van de presidentsverkiezingen haalde (19 procent) en in de tweede ronde, toen het om een keuze tussen hem en de extreem-rechtse Jean-Marie Le Pen ging (82 procent). Bayrou's partij werd ter gelegenheid van de parlementsverkiezingen van vorig voorjaar opgeslokt door de RPR van de toen net herkozen president Chirac die zich onder de naam Union pour la Majorité Présidentielle (UMP) als rechts monsterverbond aan de kiezer presenteerde. Anders dan veel UDF-leden heeft Bayrou zich steeds verzet tegen de annexatie, tot grote ergernis van Chirac en UMP-voorzitter Alain Juppé.

Algemeen wordt aangenomen dat niet het Front National maar François Bayrou het doelwit is van het omstreden wetsontwerp. Chirac zou degene die niet goedschiks in het gareel wil plaatsnemen, daar nu toe willen dwingen. Ten koste van het `pluralisme'. Hoewel de socialisten van de nieuwe wet zouden profiteren ten koste van alle kleinere linkse groeperingen, delen zij de kritiek dat Chirac de kieswet slechts ten gunste van zichzelf wil aanpassen. De socialisten willen ,,respectvol'' lijstverbindingen aangaan met andere partijen in het linkse kamp in plaats van ze ,,bij wet uit te schakelen''.

Tot ergernis van velen heeft de regering de kwestie voorrang verleend ten koste van debatten over als heel wat urgenter ervaren problemen als de oorlog tegen Irak, de situatie in Ivoorkust of de explosieve pensioenhervormingen. Alain Juppé, het brein achter het wetsvoorstel, heeft die kritiek inmiddels omgedraaid. Volgens hem is het grote aantal amendementen een ,,spel, dat temidden van een internationale crisis het Parlement dreigt te blokkeren''.