Abou Jahjahs zijn goed voor Europa

Bij een mogelijk langdurige oorlog tegen Irak is het van het grootste belang dat moslimjongeren een stem krijgen, zoals dat nu reeds in België het geval is, betoogt Shervin Nekuee.

Oorlog met Irak lijkt onvermijdelijk. Weliswaar zal de gemiddelde Irakees geen traan laten als Saddam Hussein ten val komt, maar tegelijkertijd houd ik mijn hart vast bij de gedachte wat een oorlog betekent voor Irak, mijn moederland Iran en het hele Midden-Oosten. Het is zeer twijfelachtig of George W. Bush in staat is een nieuwe wereldorde te realiseren.

Ook maak ik mij zorgen over wat in Europa staat te gebeuren, wanneer de oorlog een feit is. Hoe reageren Europese moslims op de aanval op Irak? In het beste scenario wordt het een snelle oorlog. Saddam wordt door een van zijn naasten doodgeschoten, de legertop steekt de witte vlag uit, en dan volgen tv-beelden van dansende Irakezen in de straten van Bagdad die Amerikanen met rozenbladeren en rozenwater verwelkomen. Geen Europese moslim die het in zijn hoofd zou halen te protesteren tegen de vreugde van Iraakse volk.

Helaas, het kan ook een langdurige oorlog worden. Dan is het waarschijnlijk dat de hele Iraakse bevolking in opstand komt tegen het Amerikaanse leger. Want als telkens een paar bommen, in plaats van op een van Saddams paleizen, op een basisschool terechtkomen, of wanneer in plaats van een militair konvooi burgerauto's worden opgeblazen, dan keert het Iraakse volk zich tegen slordig mikkende Amerikanen en hun Europese bondgenoten. De beelden van met de grond gelijk gemaakte scholen, van lichaamsresten van kinderen en verbrande burgers in hun auto's zullen het hele Midden-Oosten in rep en roer brengen. De woede van moslims zal zich als een olievlek verspreiden naar het Westen: Europa zal onderlopen en geconfronteerd worden met een eigen voorraad springstof: moslimjongeren.

Een langdurig oorlog in Irak betekent grootschalige burgerlijke ongehoorzaamheid van miljoenen Europese moslims tegen hen die voluit achter Amerika staan. Het meest explosieve verzet zal van de kant van moslimjongeren komen. Maar dat is niet het ergste scenario. Want de ongehoorzaamheid kan ook `onburgerlijke' vormen aannenem, militant en ondergronds. Dan is het einde zoek en de neerwaartse geweldspiraal een feit.

De politiek en de media zouden een grote rol kunnen spelen als het gaat om het pacificeren van moslimjongeren. Na `11 september' is daar echter geen sprake van geweest. Integendeel. Zie Nederland, waar in de politiek spierballenretoriek doorklinkt ten opzichte van moslims. Wat betreft de media is het nog beroerder gesteld: die staan vol met weinig gefundeerde pogingen om duidelijk te maken dat conflicten tussen moslims en het Westen op alle fronten een kwestie zijn van een botsing tussen `rede' en `barbarij', tussen democratie en tirannie.

Dit zogenaamde onderscheid treft veel moslimjongeren diep. Velen keren zich af van de samenleving die hen niet accepteren wil. De eerste symptomen van negatief verzet zijn dagelijks te zien. ,,Oh ja, prima, dan zijn we ook anders'', lijkt de derde generatie Marokkaanse meisjes met hun `niqaab stunt' te willen te zeggen. Veel jonge moslims keren de samenleving de rug toe die hun cultuur tot het ziekelijke toe wil analyseren. Maar zelf doen ze het ook, alleen omgekeerd: moslimjongeren maken een karikatuur van waar het Westen voor staat. Het westen als symbool van verderf en ziekelijke egoïsme. Hen isoleren maakt hen vatbar voor gewelddadig verzet tegen dat westen.

Maar er is ook goed nieuws. In België is een democratisch gezinde jonge held voor moslimjongeren opgestaan: Abou Jahjah. En gelukkig heeft hij zijn ogen ook op Nederland laten vallen. Er gaan geruchten dat hij hier volgende maand op campagne gaat en dat hij in april de Arabisch Europese Liga (AEL) officieel in Nederland lanceren zal. De reactie van de Nederlandse politiek en de media op Abou Jahjah is mateloos bekrompen. Een CDA-Kamerlid eist het verbod al vóór de oprichting van de AEL. Even betreurswaardig was de vertoning van het inmiddels uit elkaar gespatte tv-duo Van Nieuwkerk en Rottenberg. Hun gesprek met Abou Jahjah deed mij denken aan een kruisverhoor in de donkerste kelders van de islamitisch dictatuur waar ik vandaan kom.

Abou Jahjah is goed nieuws voor de vredelievende Europeanen, tenminste als zij hun vooroordelen opzij weten te zetten. Zijn strijdlustige taal en anti-Amerikaanse visie moeten niet meteen gelijksteld worden aan islamitisch fundamentalisme. De democratisch gezinde denkers zouden verheugd moeten zijn over zijn verschijning. Ze moeten wel afstappen van de gedachte dat vanuit een messiaans Verlichtingsdenken van moslims niet van Nederlanders te onderscheiden burgers gemaakt kunnen worden.

Dan zullen ze zien dat juist Abou Jahjah in staat is om een democratische stem te geven aan de gekwetste en tussen twee culturen en twee loyaliteiten hoppeloos verdwaalde jonge moslimmannen- en vrouwen. Op een democratische wijze, want zo werkt hij. Hij opereert bovengronds; doet een beroep op een democratisch grondwet en is erop uit om zijn achterban strak en overzichtelijk te mobiliseren. En hij weet de breed gedeelde anti-Amerikaanse en anti-Israëlische stemming van moslims in Europa te verwoorden als het standpunt van een democratisch georganiseerd beweging. Als dit geen weg naar pacificatie is, dan zou ik niet weten welk ander alternatief de Europees springstof, jonge moslims, in bedwang zal houden.

Abou Jahjah verdient alle podia van de media en de goodwill van politici die hem als een waardig, sterke en broodnodige gesprekspartner moeten beschouwen. Iedereen die de vreedzame democratie in Europa een warm hart toedraagt, moet een dergelijke democratisch opererende leider uit de moslimgemeenschap koesteren, vooral in tijden dat de schaduw van een oorlog boven onze hoofden hangt.

Shervin Nekuee is socioloog en publicist.

www.nrc.nl/discussie Moeten partijen als de AEL worden verboden of zijn zij juist een zegen voor de democratie?