`Liefst een korte krachtige oorlog'

De internationale luchtvaart is nog niet hersteld van 11 september. Een oorlog tegen Irak kan een nieuwe klap voor de industrie zijn.

Een korte krachtige oorlog tegen Irak die aan de mondiale onzekerheid een einde maakt. Dat zou het beste zijn, zeggen sommige analisten in luchtvaartkringen. Maar de internationale luchtvaartorganisatie IATA vreest dat een langdurig conflict, met wereldwijde vertakkingen, grote negatieve gevolgen zal hebben voor de bedrijfstak.

Giovanni Bisignani, de directeur van IATA, zei gisteren te verwachten dat een oorlog in het Midden-Oosten het vliegverkeer op korte termijn forse schade zal toebrengen.

De nieuwe dreiging komt op een moment dat het aantal vliegtuigpassagiers wereldwijd weer licht groeit. Vorig jaar namen 0,06 procent meer mensen het vliegtuig dan in 2001. Aangezien 2001 door de terroristische aanslagen een zeer slecht jaar was, geeft een vergelijking met 2000 een beter beeld. Daaruit blijkt dat volledig herstel nog ver weg is. De passagiersaantallen lagen in 2002 4 procent onder het niveau van 2000, het vrachtvervoer was 2 procent lager.

In een bui van wishful thinking zei Bisignani gisteren: ,,Als het politieke klimaat stabiel blijft en er geen gewapende conflicten uitbreken, kunnen we dit jaar een groei bereiken van 6,4 procent.''

Opvallend zijn de grote regionale verschillen in de vliegwereld. Terwijl de markt in Europa, Noord-Amerika en het Midden-Oosten zeer moeilijk blijft, stijgt het luchtverkeer in Azië nog altijd fors. Met name in China groeit het vliegverkeer sterk. Het aantal passagiers in de Volksrepubliek nam vorig jaar met 13 procent toe.

Een conflict in het Midden-Oosten zal naar verwachting de grote Europese maatschappijen, die de meest frequente verbindingen naar het gebied hebben, het hardste treffen. De KLM is een van de belangrijkste vervoerders op het Midden-Oosten, met een twaalftal bestemmingen. ,,We hebben scenario's klaarliggen in oplopende mate van zwaarte, afhankelijk van de ernst van de oorlog'', aldus een woordvoerder van de KLM. Vaststaat al dat vliegen naar Koeweit zal worden geschrapt omdat dat land zijn luchtruim zal sluiten. Overvliegende toestellen naar het Verre Oosten zullen andere routes moeten volgen. Voor de KLM werken 170 medewerkers in de regio, lokaal personeel meegerekend. Evacuatie van haar eigen mensen en hun gezinnen staat bij de KLM voorop.

Analisten schatten de schadepost voor de internationale luchtvaart op enige honderden miljoenen euro's. Behalve de teruglopende passagiersaantallen en kosten van evacuaties zullen de verzekeringspremies en de brandstofprijzen omhoogschieten. Luchtvaartmaatschappijen zullen zoveel mogelijk proberen de kosten op de passagiers te verhalen. De KLM overweegt een verzekeringsheffing op de tickets door te voeren.

Een oorlog kan ook economische winnaars opleveren. Met name vrachtvervoerders als Martinair (50 procent in handen van de KLM) kunnen er profijt van trekken door het grote volume goederen dat naar oorlogsgebieden moet worden gevlogen. Ook in 1991 deed Martinair goede zaken, dankzij de eerste oorlog tegen Irak.

Naar verwachting zullen ook de Europese lagekostenmaatschappijen profiteren. Door de economische schade die veel bedrijfstakken oplopen zoekt men naar goedkope vliegalternatieven.