`Britten weten dat geweld soms zinvol is'

Groot-Brittannië heeft nooit veel moeite gehad geweld in te zetten bij zijn buitenlandse politiek. Ook Nederland moet daaraan wennen, constateert de Britse ambassadeur in Nederland.

,,Vrede krijg je niet cadeau'', zegt de Britse ambassadeur Colin Budd in zijn werkkamer in Den Haag, sprekend over de huidige crisis rond Irak. Britten hoeven daaraan niet te worden herinnerd, maar veel Nederlanders, vooral van linkse politieke signatuur, missen dat besef volgens hem. ,,Ze denken dat vrede vanzelf komt, maar er is geen blijvende vrede zonder veiligheid en voor veiligheid moet je soms vechten.''

Daarom zullen de Britten niet aarzelen om zo nodig aan de zijde van de Amerikanen de strijd aan te binden met het Irak van Saddam Hussein. Budd citeert premier Blair: ,,Of Saddam ontwapent, of hij wordt ontwapend''.

Of Nederland zich bij zo'n oorlog tegen Irak aansluit, is nog de vraag. Mede daarom probeert Budd Nederlanders die sceptisch tegenover een oorlog staan, voor de Britse zienswijze te winnen, zowel met diplomatie achter de schermen alsook via de media. Budd wijst op de uiteenlopende tradities in Nederland en Groot-Brittannië. ,,Sinds 1945 hebben wij maar één jaar meegemaakt waarin niet ergens ter wereld Britse militairen sneuvelden. Bij jullie is er na 1945 juist een sterke afkeer van oorlog gegroeid. Niet dat het gebruik van geweld ons met een gevoel van geluk vervult, maar wij weten dat het soms niet anders kan.''

Staat Nederland echt zo sceptisch tegenover militair ingrijpen?

,,Ik zag bijvoorbeeld dat uit een opiniepeiling bleek dat maar 26 procent van de ondervraagde Nederlanders gelooft wat Colin Powell vorige week zei over Irak. Dat vind ik een verbijsterend feit.''

U heeft vooral kritiek op het Irak-standpunt van de linkse partijen in Nederland. Waarom?

,,De linkse partijen leggen sterk de nadruk op de inspecties. Ten onrechte nemen velen aan dat Saddam Hussein onschuldig is, zolang de inspecteurs niets vinden. Maar het gaat helemaal niet om die inspecteurs. Irak schendt de VN-resoluties al heel lang. Het gaat erom dat Saddam Hussein niet meewerkt en dat volgens VN-gegevens Irak in 1999 nog allerlei massavernietigingswapens had. We moeten weten of die zijn vernietigd. De enige manier om daar achter te komen is Saddam maximaal onder druk te houden, niet door meer inspecties.''

De grootste linkse partij, de PvdA, zegt erg aan de VN-rol te hechten?

,,Bert Koenders van de PvdA is tegen militaire voorbereidingen en zei in het openbaar dat zijn partij VN-secretaris-generaal Kofi Annan als kompas neemt. Ook wij steunen de VN van harte, maar Koenders vergeet dat diezelfde Kofi Annan heeft gewaarschuwd dat diplomatie alleen effectief kan zijn als die wordt geschraagd door een dreiging met geweld. We moeten niet het lot van de Volkenbond vergeten, die aan zijn machteloosheid ten onder is gegaan.''

Heeft Nederland de neiging om de Britten en de Amerikanen militair gezien de kastanjes uit het vuur te laten halen?

,,Nee, dat kun je niet zeggen. De Nederlanders hebben voor een middelgroot land in militair opzicht juist veel gedaan de laatste jaren, en dat terwijl hun defensiebegroting intussen kleiner werd. Vergeleken met een land als België heeft Nederland echt een indrukwekkende staat van dienst. Denk bij voorbeeld aan de inzet van F16's in Kosovo, maar ook aan het feit dat Nederland nu met Duitsland het commando over de ISAF-vredesoperatie in Afghanistan op zich neemt, ook al is het daar nog lang niet veilig. Dat is een dappere en verantwoordelijke opstelling van het Nederlandse kabinet. Verbaasd was ik wel om onlangs te lezen dat de militaire vakbonden bezwaar maakten tegen de uitzending van militairen naar Afghanistan omdat het daar niet veilig zou zijn. Dat vond ik een heel merkwaardige houding. Als het daar veilig was, hoefden er natuurlijk geen troepen heen.''

Vond u het gek dat Nederland de solidariteitsbetuiging van acht Europese regeringsleiders aan Washington niet heeft getekend?

,,Niet gek, maar het heeft ons wel verrast. Volgens ons was die brief nuttig om de Verenigde Staten én Saddam Hussein te tonen hoeveel steun er in Europa is voor de koers van de Amerikanen. Wij zagen de brief als waardevol omdat die kon bijdragen tot het opvoeren van de druk op Saddam.''

Wordt de Nederlandse diplomatie `continentaler', nu Duitsland is herenigd en de Europese Unie zich naar het oosten uitbreidt?

,,Ik moet hierbij denken aan een opmerking van oud-premier Lubbers die zei dat het zwaartepunt in Europa 600 kilometer naar het oosten zou verschuiven. Het valt me overigens op dat veel Oost-Europese staten juist een sterk pro-Atlantische houding aannemen. Het klassieke dilemma van de Nederlandse buitenlandse politiek is altijd geweest tegelijk op goede voet te blijven met Duitsland, Frankrijk en Groot-Brittannië. Maar nu de Europese Unie met tien leden groeit, worden de huidige leden relatief gezien allemaal een beetje kleiner, ook de groten. Ik denk dat zich per onderwerp steeds meer wisselende allianties in Europa zullen voordoen.''