Jorda weg bij VN-tribunaal

Zowel het Joegoslavië- als het Rwanda-tribunaal raakt zijn voorzitter kwijt aan het Internationale Strafhof. Bij het Joegoslavië-tribunaal is men blij.

Drieëndertig stemrondes waren er nodig voordat de Fransman Claude Jorda werd gekozen als rechter bij het Internationaal Strafhof in Den Haag. Hij was de laatste, nummer achttien, die uit de 43 kandidaten werd gekozen.

In de nacht van vrijdag op zaterdag volgden de medewerkers van het Joegoslavië-tribunaal, waar Jorda nu rechtbankpresident is, rechtstreeks via het internet de stemming in New York. En ze emailden elkaar meteen hun commentaar op de uitslag. ,,Ik heb er een glas op gedronken'', zegt een medewerker. Niet omdat ze zo blij zijn voor Jorda. Ze zijn vooral blij voor zichzelf. De president van de rechtbank die nu weggaat, is geen groot manager, vinden zijn medewerkers. Hij is ook geen groot jurist, vinden ze, en hij is erg ijdel.

In de laatste ronde van de stemmingen won Jorda het van de `slapende rechter', de Nigeriaan Adolphus Karabi-Whyte. Hij kreeg die bijnaam omdat hij in de rechtszaal van het Joegoslavië-tribunaal vaak zat te knikkebollen. De Franse rechter Jorda was niet alleen onder zijn medewerkers weinig geliefd. Ook de andere rechters van het tribunaal in Den Haag zullen er niet om treuren dat hij vertrekt. Ze voelden zich door hem behandeld als kleine jongens. Vorig jaar wilde hij bijvoorbeeld niet dat een paar van de rechters dagenlang aanwezig waren op een conferentie van internationaal juristen op Sicilië. Ze moesten weer snel naar Den Haag om aan het werk te gaan. Zelf schreef hij zich wel in voor alle dagen van de bijeenkomst. Maar hij kwam uiteindelijk niet omdat hij aan het lobbyen was voor zijn nieuwe baan bij het Internationaal Strafhof.

Ook het Rwanda-tribunaal raakt nu zijn president kwijt. De Zuid-Afrikaanse Navanethem Pillay, die daar nu de rechtbank leidt, werd al in de eerste ronde gekozen. De eerste lichting rechters bestaat uit elf mannen en zeven vrouwen. Drie rechters komen uit Afrika, drie uit Azië, één uit Oost-Europa, vier uit Latijns Amerika en het Caraïbische gebied, en zeven uit de Westerse landen. Er zijn er tien die ervaring hebben in het strafrecht, acht in het internationaal recht. Bij de gekozen rechters zitten geen juristen die naam hebben gemaakt in het internationaal recht. Er zijn wel een aantal bekwame diplomaten onder de rechters, zoals de Duitser Hans-Peter Kaul en de Canadees Philippe Kirsch. En diplomaten zal het hof nodig hebben omdat een groot aantal landen, met de VS voorop, niets met hof te maken willen hebben. Kirsch, nu ambassadeur in Zweden, maakt een goede kans om president te worden van het Internationaal Strafhof.

De rechters die nu door de `Assembly of States Parties' – de landen die het oprichtingsverdrag, het statuut van Rome uit 1998, hebben geratificeerd – zijn gekozen, worden in maart beëdigd door koningin Beatrix. Daarna bepalen de achttien rechters welke negen rechters meteen in Den Haag aan het werk mogen gaan en wie voorlopig nog moet afwachten.

Het strafhof bestaat sinds 1 juli 2002, maar het zal nog lang duren voordat een klacht zal worden onderzocht. Het hof is, zo lang er nog geen openbaar aanklager is benoemd, niets méér dan een postbusnummer in Den Haag. Klachten verdwijnen voorlopig in een kluis. Het was de bedoeling dat er een aanklager zou worden benoemd, maar zo ver kwam het niet. Ervaringen met het Joegoslavië-tribunaal leren dat het moeilijk is een kandidaat te vinden die door allepartijen wordt gesteund.

www.nrc.nl: dossiers Internationaal Strafhof en Joegoslavië-tribunaal.

    • Petra de Koning
    • Cees Banning