Hollywood-revolutie op de Berlinale

Amerikaanse filmmakers en acteurs praten in Berlijn allemaal over de onconventionele, persoonlijke films die ze willen maken. Spannendste inzending tot nu toe: het regiedebuut van acteur George Clooney.

De enige manier om tegenwoordig in Hollywood een persoonlijke film te kunnen maken, is als sterren zich aan zo'n project durven te verbinden. Aan het woord is de Amerikaanse regisseur Brad Silberling bij de Europese première van zijn film Moonlight Mile in het Panorama-programma van het Filmfestival Berlijn. Voor zijn onstuimige tragikomedie over rouwverwerking wist hij Dustin Hoffman, Susan Sarandon en Jake – Donnie Darko – Gyllenhall te strikken.

Persoonlijke films zijn in dit geval alles wat stout, eigenwijs en gedurfd is. Het zijn films die zich aan de regels van begin-midden-einde onttrekken, zoals het door Charlie Kaufman geschreven Adaptation. Hierin voert hij zichzelf als personage op, evenals zijn fictieve tweelingbroer. Onderwijl tobt hij over het scenario van de film die zich tegelijkertijd ontrolt. Spike Jonze, die eerder zijn Being John Malkovich verfilmde, deed wederom de regie.

In alle hotelkamers en conferentiesuites waar dit weekend als interview vermomde groepsgesprekken plaatsvonden, werd erover gesproken, over die onconventionele films, die regisseurs willen maken, acteurs willen spelen en het publiek wil zien, maar de studio's niet durven financieren. Kaufman en Jonze steken er de draak mee in hun film. Ze voeren zelfs een scenariogoeroe op die drilsessies over plot en karakterontwikkeling houdt. In werkelijkheid schreef deze Robert McKee een inleiding bij het gepubliceerde scenario, vertelt Kaufman. ,,Dat kun je toch als een compliment beschouwen'', aldus de extreem verlegen scenarist, die nu als een van de origineelste schrijvers van Hollywood geldt.

Hij schreef ook het scenario voor verreweg de opwindendste film uit de competitie tot nu toe: Confessions of a Dangerous Mind, het caleidoscopische regiedebuut van acteur George Clooney, die ook in Berlijn is om zijn rol in Solaris van Steven Soderbergh toe te lichten. Dit voorjaar keren ze hier terug om het tweede deel van Ocean's Eleven (Ocean's Twelve) te draaien, vertelde Clooney.

Het bont en blauw en schots en scheef, en extreem beeldrijk verfilmde Confessions is gebaseerd op de memoires van de Amerikaanse televisieproducent Chuck Barris, die beweert in zijn vrije tijd huurmoordenaar voor de CIA te zijn geweest. Ook hier kon Kaufman zijn preoccupaties met de verwarrende scheidslijnen tussen schijn en wezen kwijt. Het leidt tot hilariteit op de persconferentie als de wonderbaarlijke verdubbeling van schrijver Kaufman en de acteur die hem speelt, Nicholas Cage, weer teniet wordt gedaan. ,,Ik werd soms wel wat paranoïde als Charlie op de set kwam en iets raars deed, waarvan ik dacht dat hij wilde dat ik dat in de film naspeelde'', aldus Cage.

Hij staat in de film tegenover Meryl Streep. Zij is ook te zien in The Hours, de droeve hommage aan Virginia Woolfs Mrs. Dalloway die met name door Nicole Kidmans Virginia Woolf-vertolking als een mogelijke prijswinnaar wordt genoemd. In deze film spelen maar liefst drie vrouwen en een man aspecten van één personage. Broers, dubbelgangers, spiegelbeelden, je zou er bijna scheel van gaan zien, zo prominent is het thema van de een en de ander in al deze films aanwezig.

George Clooney, met Steven Soderbergh een van de drijvende krachten achter de fluisterzachte revolutie die zich in Hollywood lijkt te voltrekken, heeft wel een verklaring voor het feit dat steeds meer filmmakers en acteurs zich beginnen af te keren van opgepompte formulefilms en kiezen voor riskantere projecten. Ze zijn de fantasieloosheid beu. ,,De laatste jaren lijkt het net alsof er alleen maar in buitenlandse art-films en de echte onafhankelijke films nog spannende dingen gebeuren'', legt hij uit. ,,Wat wij willen is binnen het studiosysteem dat soort gedurfde dingen laten zien.'' Soderbergh gaat nog een stapje verder in zijn afwijzing van de betreden paden. Hij zou een film in het Japans willen maken, ín Japan. ,,Waarom zou je buitenlandse filmmakers moeten dwingen om films te maken in het Engels, naar Amerikaanse standaarden, in plaats van andersom? Het lijkt me een reuze verrijking voor de film als Amerikaanse makers zich eens in buitenlandse filmculturen gingen verdiepen.''

De tweede helft van de Berlinale biedt daar volop gelegenheid toe, met premières van het Spaanse My Life Without Me (Isabel Coixet), Son frère van Patrice Chereau en een nieuwe lichting Aziaten.