Crisis in NAVO over Irak loopt hoog op

Frankrijk, Duitsland en België hebben vanochtend NAVO-planning voor de bescherming van bondgenoot Turkije, in geval van een mogelijke oorlog tegen Irak, geblokkeerd.

NAVO-chef Robertson noemde de impasse vanmiddag ,,zeer ernstig''. De Amerikaanse NAVO-ambassadeur Burns sprak van een ,,geloofwaardigheidscrisis'' voor de NAVO. Chef-wapeninspecteur Hans Blix zei vanochtend dat hij dit weekeinde ,,geen nieuw bewijs'' van massavernietigingswapens had gezien in de documenten die hij van Irak heeft gekregen. Griekenland, voorzitter van de Europese Unie, maakte vanochtend bekend volgende week maandag een Eurotop over Irak te houden. Een vermeend Frans-Duits vredesplan voor Irak riep dit weekeinde gemengde reacties en verwarring op. Frankrijk ontkende het bestaan van het plan.

De NAVO-ambassadeurs kwamen vanochtend en vanmiddag in spoedzitting bijeen. Turkije heeft gevraagd om NAVO-hulp. Het is de eerste keer in de geschiedenis van de NAVO, dat een lidstaat een beroep doet op artikel vier van het NAVO-handvest. Dit artikel zegt dat de NAVO-lidstaten elkaar zullen raadplegen als ,,naar het oordeel van één van hen, de territoriale integriteit, politieke onafhankelijkheid of veiligheid van één van de partijen wordt bedreigd''.

De drie landen blokkeerden de voorbereiding van hulp aan Turkije ongeveer een uur voor het aflopen van een `stilteprocedure' om tien uur. Als niemand voor die tijd bezwaar had aangetekend, was de NAVO vandaag begonnen met de voorbereiding voor de versterking van Turkije's verdediging, met AWACS-radarvliegtuigen en Patriot-raketverdedigingsystemen.

Frankrijk, Duitsland en België menen dat elke militaire voorbereiding voor een oorlog de diplomatieke inspanningen ondermijnt en tot ,,oorlogslogica'' leidt, en houden al weken een besluit op. De Belgische minister van Buitenlandse Zaken, Michel, vindt een NAVO-besluit te vroeg, omdat de VN-Veiligheidsraad vrijdag nog bijeenkomt om de volgende rapportage van de VN-wapeninspecteurs aan te horen. De Amerikaanse ministers van Buitenlandse Zaken en Defensie, Powell en Rumsfeld, noemden de houding van de dwarsliggers dit weekeinde ,,onvergeeflijk'' en in strijd met het NAVO-handvest. De Russische president Poetin en bondskanselier Schröder hebben gisteravond verlenging van de inspecties geëist en verklaard dat een militaire expeditie tegen Bagdad nu niet te rechtvaardigen is. [Vervolg IRAK: pagina 5]

IRAK

Rumoer in Duitsland over plan

[Vervolg van pagina 1] Poetin zei dat de opvattingen van Rusland, Frankrijk en Duitsland ,,in principe vrijwel met elkaar overeenstemmen''. Volgens Poetin is er nu geen reden voor gebruik van geweld tegen Irak. Daarmee schaart Rusland zich nu aan de kant van Duitsland en Frankrijk. Poetin bezoekt de Franse president Chirac. Schröder verklaarde dat er niet was gesproken over ,,een of ander geheim plan", maar over gedachten die de drie landen al eerder in de VN-Veiligheidsraad hadden uitgesproken.

Dit weekeinde ontstond in Duitsland grote verwarring over een vermeend Frans-Duits plan dat onder meer zou voorzien in het sturen van duizenden VN-blauwhelmen naar Irak, met het doel wapeninspecteurs te beschermen. Ook zou het aantal inspecteurs moeten worden verdrievoudigd. Nadat het weekblad Der Spiegel over een Frans-Duits initiatief had bericht en de Duitse minister van Defensie, Struck, had bevestigd dat een dergelijk plan bestaat, werd het bestaan ervan door een woordvoerder van het Franse Ministerie van Buitenlandse Zaken ontkend. Struck zei dat het plan vrijdag in de Veiligheidsraad zal worden ingebracht. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Powell wees het plan van de hand, in tegenstelling tot Poetin.

Demissionair minister De Hoop Scheffer (Buitenlandse Zaken) wil nog geen commentaar geven op het aangekondigde plan, omdat hij daarover alleen nog via de media heeft gehoord. Wel laat hij via zijn woordvoerder weten dat hij de timing hiervan hoe dan ook zeer ongelukkig acht. Juist in dit stadium is het zaak de druk op Saddam Hussein maximaal te houden. Powell zei dit weekeinde dat als Saddam Hussein aan het eind van deze week nog niet meewerkt, president Bush onmiddellijk zal aandringen op een oorlogsresolutie.

De chef-wapeninspecteurs bezochten afgelopen weekeinde Bagdad en zeiden dat ze enige vooruitgang maar ,,geen doorbraak'' hadden bereikt om medewerking van Irak te krijgen. VN-chef Kofi Annan zei dit weekeinde dat eerst alle mogelijke vreedzame middelen moeten worden beproefd voordat geweld wordt gebruikt.

Kissinger: pagina 6

hoofdartikel: pagina 7