Brautigam trekt per piano door de natuur

De natuur was voor Beethoven een belangrijke inspiratiebron. Maar toen hij in 1809 zijn Vijfde pianoconcert componeerde, moest hij het zonder de natuur stellen. Wenen was belegerd door Napoleon, niemand kon zomaar de stad in of uit, zelfs de stadsparken werden gesloten.

Temidden van het tumult schreef Beethoven zijn aristocratische `Keizersconcert' maar van oorlogsgeweld valt niets te bespeuren. De muziek is energiek en nobel en zuivert als een frisse wind geest en gemoed van de luisteraar.

In de Matinee op de Vrije Zaterdag gaven Ronald Brautigam en het Radio Philharmonisch Orkest o.I.v. Edo de Waart in uitgebalanceerde samenspraak een sprankelende uitvoering van Beethovens `Keizersconcert', waarin de uiterlijke schittering prevaleerde boven emotionele onderstromen. Subtiel en fris, in ruisende tempi, met heldere fraseringen, parelende loopjes en golvende rubati, zette Brautigam het pianoconcert uiteen in zwierige lijnen binnen klassieke proporties.

In de serie `De Kunst van het Luisteren' introduceerde Brautigam de dag daarop in het Concertgebouw de romantische idealisering én de verklanking van de natuur. Ingeleid door een minicollege over `romantiek en natuur' door Thea Derks, opende Brautigam zijn door bergen, wouden, schaapherders en beekjes geïnspireerde recital met drie delen uit de Années de Pèlerinage, première année, Suisse uit 1835 van Liszt. Het zijn stukken die al vooruitlopen op het impressionisme van Debussy en ze laten zich volgens Brautigam vergelijken met `veredelde vakantie-kiekjes uit Zwitserland'. In een sfeer van kabbelend water, groene Alpenweiden en zonovergoten bergtoppen bracht Brautigam de impressies van Liszt ten gehore, waarna hij zich in het donkere woud begaf met de Waldszenen van Schumann.

Deze componist werd door Brautigam omschreven als `de ware romanticus', de man van de dubbele bodems, bij wie de natuur wordt bevolkt door zelfmoordenaars die de aarde rood kleuren. Maar hoe gaaf en genuanceerd Brautigam Schumanns geobsedeerde beleving van het woud ook in klank probeerde weer te geven, zijn kwikzilverachtige spel bleef steken aan de oppervlakte en hij slaagde er niet in Schumann demonen wakker te schudden.

Met de charmante Drei Schäfer-Stücklein van Heller bracht Brautigam de natuur terug tot de elegante proporties van een bonbondoos, versierd met lieftallige herderinnetjes en rijkelijk gevuld met exquise chocolade.

Jammer dat Brautigam daarna niet had gekozen voor Beethovens Stormsonate, want die zou nog beter hebben gecontrasteerd met het suikergehalte van Heller, dan Beethovens Pianosonate nr 15 `Pastorale'. Daarvan gaf Brautigam een levendige maar te weinig mysterieuze en beladen uitvoering om recht te doen aan de intense blik waarmee de romantici de natuur bezagen.

Concert: Radio Philharmonisch Orkest o.l.v. Edo de Waart m.m.v. Ronald Brautigam. Gehoord:

8/2 Concertgebouw Amsterdam. Radio 4: 11/2 20.30 uur. Concert: Ronald Brautigam. Gehoord: 9/2 Concertgebouw Amsterdam.