Slanke banken op zoek naar groei

Zware bezuinigingsrondes hebben de resultaten van sommige Europese banken vorig jaar overeind kunnen houden. De vraag is of dat dit jaar weer gaat lukken. ,,Kostenbeheersing zal niet meer voldoende zijn.''

Drie weken geleden gaf ASML, fabrikant van chipmachines, als de eerste de aftrap voor het jaarcijferseizoen in Nederland. Eergisteren volgde Koninklijke Olie. Op het Damrak moest de beurspilaar het gebrek aan een duidelijk vooruitzicht bekopen met een fikse koersdaling van 4,2 procent. En aanstaande donderdag zal ABN Amro als eerste financial zijn resultaten bekendmaken.

De financiële waarden hebben het moeilijk op de financiële markten, en in het bijzonder in Amsterdam. Het koersverloop van de AEX-index is de afgelopen maanden ook enigszins gedicteerd door de vijf financials: Van der Moolen, Fortis, Aegon, ING en ABN Amro. Vooral de forse koersverliezen van Fortis, Aegon en ING kwamen hard aan. De verzekeraars gaan gebukt onder de afwaarderingen op hun aandelenportefeuilles, en de verplichting om de financiële buffers op peil te houden.

Sinds 1 juli vorig jaar verloor bankverzekeraar ING ruim 46 procent, werd Aegon meer dan 45 procent goedkoper en daalde de andere bankverzekeraar, Fortis, met 35 procent. Effectenhuis Van der Moolen, die het voor zijn inkomsten moet hebben van de beurs, zag ruim 29 procent van zijn koers afgaan. ABN Amro, de enige bank in het financiële AEX-cluster leverde `slechts' 24 procent in sinds 1 juli vorig jaar.

De banken hebben op de effectenbeurzen als belegging bij analisten vooralsnog de voorkeur boven verzekeraars. Ook het komende jaar. ,,Het neerwaartse risico blijft groot bij de verzekeraars'', zegt C. Mulder, analist van onderzoeksbureau Iris. Hij doelt daarmee op de onzekerheid op de financiële markten, de vraag of de aandelenkoersen op korte termijn weer de weg omhoog vinden, en het daarmee samenhangende `gevaar' dat de verzekeraars gedwongen worden om hun vermogensposities te verstevigen.

Banken die ABN Amro in Europa zijn voorgegaan met de presentatie van hun jaarcijfers laten een gemengd beeld zien voor de toekomst. Op 5 januari maakte de Franse grootbank BNP Paribas een winstdaling bekend van 18 procent, waardoor de nettowinst over 2002 uitkwam op 3,3 miljard euro. BNP Paribas was daarbij vooral te spreken over de goede prestaties van zijn consumentenbank. Ook BNP Paribas heeft, net als ABN Amro en Deutsche Bank, een zware bezuinigingsronde ingezet vorig jaar, om de dalende inkomsten een halt toe te roepen.

,,De vraag is of kostenbesparingen de bankensector dit jaar weer genoeg zullen zijn om de winsten te stutten'', zegt David van der Zande, analist van Effectenbank Stroeve. Van der Zande is gematigd positief over de vooruitzichten van de banken. Michel Pébereau, de bestuursvoorzitter van BNP Paribas, sprak op 5 januari van de moeilijke omgeving waarbinnen de bank opereerde, maar waagde zich niet aan vergezichten over 2003.

Zijn collega Josef Ackermann van Deutsche Bank, die gisteren de jaarcijfers presenteerde, durfde zich wel uit te laten over het lopende boekjaar. Ook deze bank heeft vorig jaar ingrijpend gereorganiseerd. In totaal sneed de bank voor 3,8 miljard euro in de kosten. Duizenden werknemers verloren hun baan. Topman Ackermann denkt dat zijn bank dit jaar de vruchten kan gaan plukken van de reorganisaties en voorziet een verbetering van het resultaat.

Zal het ABN Amro ook zo vergaan, de bank die eveneens fors het mes heeft gezet in de kosten. Analist Van der Zande van Stroeve is sceptisch. ,,Het houdt een keer op. ABN Amro heeft kunnen profiteren van de lage rente, vooral in de Verenigde Staten.'' De groei van het hypotheekbedrijf zal volgens hem afvlakken, ook in Nederland. ,,Waar moet de groei dan vandaan komen. Het kan nog lang duren voordat de beurs zich weer herstelt, en het werk voor zakenbankbedrijf zal toenemen.''

De stagnatie die Europa in zijn greep houdt, en de matig presterende economie van de Verenigde Staten, zorgen er bovendien voor dat er nog geen einde is gekomen aan de reeks van faillissementen. De portefeuille met slechte of oninbare leningen heeft wat dat betreft nog een behoorlijke groeipotentie. ,,Je ziet nu ook de werkloosheid toenemen. Dit jaar zou de bank ook last kunnen krijgen van consumentenkredieten die niet meer kunnen worden afgelost, of mensen die hun hypotheek niet meer kunnen betalen'', zegt analist Mulder van Iris. Een ding staat volgens hem vast: ,,Kostenbeheersing zal niet meer voldoende zijn.''

    • Philip de Wit