PvdA: privé-geld in publieke voorziening

Institutionele beleggers zoals banken en pensioenfondsen moeten de mogelijkheid krijgen om met participatiefondsen in publieke voorzieningen te investeren. Dit gaat de PvdA inbrengen in de formatiebesprekingen met het CDA, dat nu nog niet wil reageren.

Het Tweede-Kamerlid Ferd Crone (PvdA) noemt het energienetwerk, de telecominfrastructuur en het openbaar vervoer als voorbeelden waarin private investeringen mogelijk moeten worden. ,,Het gaat om voorzieningen waarvan we de publieke zeggenschap niet willen opgeven maar waar wel een stukje van de tucht van de markt willen binnenhalen.'' Participatiefondsen zullen daarom nooit een meerderheidsaandeel in de publieke voorzieningen mogen krijgen.

Volgens Crone sluit het voorstel aan bij de uitlatingen van PvdA-leider Wouter Bos – in januari in deze krant – dat hij weinig op heeft met `hybride organisaties' als de NS, die ergens zweven tussen markt en overheid. Crone: ,,Dit voorstel beoogt een verstandige tussenvorm tussen `alles bij de overheid' en `alles bij de markt'.''

In de afgelopen decennia zijn vennootschappen ontstaan zoals de NS, energiebedrijven Nuon en Essent en Schiphol. Overheden zijn wel eigenaar, maar de commissarissen behartigen allereerst het belang van het bedrijf. ,,De overheid heeft dus weinig te zeggen''. De PvdA wil dat de overheid in die vennootschappen en andere semi-publieke organisaties (ook wel quango's genoemd) weer meer te zeggen krijgt, maar wel dat er privaat geld wordt geïnvesteerd in de publieke sector. ,,De komende vijf jaar willen we zeker geen vergaande stappen meer zetten met privatiseringen. Dan kunnen we hier goed mee experimenteren''.

Crone, op het financieel terrein bij de formatie de voornaamste adviseur van partijleider Bos, heeft de afgelopen maanden met vertegenwoordigers van ABN Amro, Rabobank en de Bank Nederlandse Gemeenten gesproken en hij zegt dat deze partijen veel zien in zijn ideeën. Volgens hem zijn ook pensioenfondsen hier enthousiast over. ,,Het is aantrekkelijk voor ze om naast staatsobligaties met een laag rendement en risicovolle investeringen op bijvoorbeeld de beurs, ook redelijk zekere lange-termijn-investeringen te doen.''

Voor de overheid is het PvdA-idee aantrekkelijk omdat er extra geld mee wordt binnengehaald om te investeren in publieke voorzieningen. Hij verwacht dat hiermee zeker een miljard per jaar uit de markt kan worden gehaald. ,,Dat komt in deze formatie waarin we met een groot geldtekort kampen natuurlijk wel goed uit.''

De investeerders moeten wel genoegen nemen een rendement dat hooguit enkele procentpunten hoger ligt dan die van staatsobligatie. Als een investering na verloop van tijd meer oplevert dan verwacht, moet de winst worden afgeroomd en weer worden geïnvesteerd.

In het stroomnetwerk, waarvan een meerderheid van de Kamer wil dat het in handen blijft van de overheid en dat nu grotendeels wordt beheerd door energiebedrijven als Nuon, Essent en Eneco, moeten veel investeringen worden gedaan met een lange terugverdientijd. ,,Maar gewone marktpartijen en – ook semi-overheidsbedrijven – hebben een korte tijdshorizon. Institutionele beleggers hebben dat niet''.

Het PvdA-voorstel kan ook bijvoorbeeld de bouw van scholen betreffen, zegt Crone: ,,Ook dan bepalen we vooraf de publieke eisen voor wat een goede school moet zijn. Gemeenten zouden daarbij vastgoedbeleggers kunnen betrekken en die dan ook verantwoordelijk maken voor het onderhoud in de komende twintig jaar.'' Ook bij de aanleg van wegen valt er volgens hem te denken aan een combinatie van een investering in de aanleg en het onderhoud.

    • Herman Staal