Kleine acrobaat

De dertienjarige Sergej Karjakin gaat na het ontbijt naar de schaakclub, waar zijn trainer op hem wacht. Soms speelt hij daar ook een partijtje tafeltennis. Voor de lunch gaat hij naar huis en daarna gaat hij weer naar de club. In totaal studeert hij ongeveer zes uur per dag op het schaken.

Hij houdt van lezen en van films en als een van zijn hobby's noemt hij `acrobatie', bijvoorbeeld op zijn handen lopen. Misschien heeft hij dat ook wel aan het schaken te danken, want als hij vroeger niet goed trainde, liet zijn vader hem voor straf gymnastiekoefeningen doen.

Hij vindt dat hij zijn succes aan hard werken dankt, maar erg zwaar valt hem dat toch niet. Toen hem gevraagd werd wat hij het moeilijkste van schaken vond, zei hij: ,,Eigenlijk niets. Alles ging altijd heel makkelijk voor me.''

Gaat hij nog naar school? ,,Alleen af en toe'', zegt hij zelf, maar anderen zeggen dat hij daar nooit komt. Op zijn zestiende jaar wil hij wereldkampioen worden.

Zo moet het dus tegenwoordig als je wat wil bereiken in de schakerij. Vroeger stonden de westerse schaaktalenten ongeveer op hun achttiende jaar voor een keuze: gingen ze studeren – overigens met veel vrije tijd voor het schaken, want aan studiediscipline werd nog niet veel gedaan – of moesten ze de knoop meteen doorhakken en schaakprofessional worden? Jan Timman schreef zich nog wel in als student, maar toen hij bij zijn eerste college merkte dat hij in de verkeerde zaal terecht was gekomen, hield hij het verder voor gezien.

Tegenwoordig is de keuze naar voren geschoven en nu is het voor de jonge talenten de vraag of ze nog naar school zullen gaan. De schaakwereld wordt wat saaier door die vroegtijdige specialisatie, maar er valt weinig aan te doen. Wie tot de wereldtop wil behoren moet vroeg beginnen en dan maar hopen dat later niet alles vergeefs blijkt te zijn geweest.

De afgelopen week werd in het Zwitserse plaatsje Brissago aan het Lago Maggiore een match van zes partijen gespeeld tussen Karjakin en Alexandra Kostenjoek, de Dannemann Classico match, genoemd naar een van de beste sigaren van de vermaarde firma. Mag dat eigenlijk wel, twee kinderen die reclame maken voor een sigaar? Als je naar de website van Dannemann gaat, moet je aangeven of je meerderjarig bent, anders kom je er niet bij.

Het was natuurlijk een voor de hand liggend idee om die twee bij elkaar te brengen. Kostenjoek is achttien jaar, vice-wereldkampioen bij de vrouwen, fotomodel, filmster, `ambassadeur' van het horlogemerk Balmain en dus zeer in trek bij de media. Maar als het de bedoeling was om een spannende match te organiseren hadden ze een paar jaar eerder moeten zijn.

Karjakin bleek zijn tegenstandster als schaker ver boven het hoofd gegroeid te zijn. Hij won met 4-2 en gezien het verloop van de partijen mocht Kostenjoek daar nog blij mee zijn.

Wit Karjakin-zwart Kostenjoek, vierde partij

1. e2-e4 c7-c5 2. Pg1-f3 Pb8-c6 3. d2-d4 c5xd4 4. Pf3xd4 e7-e5 Zo speelde ze ook in de tweede matchpartij en later in de zesde. Een verrassing was het niet, want haar secondant in Brissago was Jevgeni Svesjnikov, de grote kenner en propagandist van het Siciliaans met een vroegtijdig e7-e5. 5. Pd4-b5 d7-d6 6. Pb1-c3 a7-a6 7. Pb5-a3 b7-b5 8. Pc3-d5 Pc6-e7 9. c2-c4 Pe7xd5 10. e4xd5 b5xc4 11. Pa3xc4 Pg8-f6 12. Lc1-e3 Ta8-b8 13. Lf1-e2 Lf8-e7 14. a2-a4 0-0 15. 0-0 Lc8-b7 16. Pc4-b6 Pf6-d7 17. a4-a5 f7-f5 18. f2-f3 Pd7xb6 19. Le3xb6 Dd8-d7 20. b2-b4 Le7-d8 21. Lb6-e3 Ld8-f6 22. Ta1-b1 Deze stelling had Karjakin eerder tegen Shirov in het rapidtoernooi van Benidorm 2002. Om wits volgende zet te voorkomen deed Shirov toen 22...Tbc8 en na 23. b5 axb5 24. Txb5 verscherpte hij de strijd met 24...e4 25. fxe4 Tfe8, wat slecht voor hem afliep. 22...Dd7-f7 23. Le2-c4 Tf8-c8 24. Dd1-d3 Tb8-a8 25. Tf1-c1 Df7-h5 26. Lc4-b3 Lf6-g5 27. Dd3-d2 Lg5xe3+ 28. Dd2xe3 Dh5-f7 29. De3-b6 Lb7xd5 Veiliger was 29...De7, al zou wit ook dan wat beter staan. 30. Db6xa6 Tc8xc1+ Hier had zwart met 30...Tcb8 de schade nog kunnen beperken. 31. Tb1xc1 Ta8xa6 En dit is een direct verliezende fout in een overigens al heel bedenkelijke stelling. 32. Tc1-c8+ Df7-e8 33. Tc8xe8+ Kg8-f7

MmMmJmMm

mMmMmlag

jmMaMmMm

AMmiagmM

MAMmMmMm

mImMmGmM

MmMmMmGA

mMmMmMFM

Misschien heeft zwart deze stelling nog voor ogen gehad toen ze op de 29ste zet haar fatale actie begon. Ze zal dan gerekend hebben op 34. La4, wat overigens ook wel gunstig voor wit zou zijn. Maar wit heeft een mooiere en veel sterkere zet. 34. Te8-a8 Zwart gaf op. Dit combinatiemotief wordt wel eens het Maltezer Kruis genoemd.