Schande! Mag ik effe vangen?

Gebak! Het jaarbudget van de Autoriteit Financiële Markten is gisteren met ruim 20.000 euro gestegen. De topman van een Amsterdams technologiebedrijf zal het bedrag binnenkort aan de toezichthouder overmaken.

Dick Raman van TIE Holding lapte de Nederlandse effectenwetgeving aan zijn laars en kreeg daarvoor een boete opgelegd. De straffer is ook de gelukkige ontvanger: de Autoriteit Financiële Markten (AFM).

De vervuiler betaalt. Dat is een opsteker voor de Nederlandse financiële sector. In de meeste gevallen loopt het anders. De topman van beursbedrijf Van der Moolen wijdde er dit jaar nog zijn nieuwjaarstoespraak aan. Banken en effectenhuizen betalen grotendeels hun eigen toezicht. Maar de verdeelsleutels zijn rigide, soms zelfs oneerlijk.

Ondertussen stijgen de kosten van het toezicht almaar door. Dat is frustererend in een onguur beursklimaat, waarin financiële instellingen met dalende inkomsten kampen. Met bezuinigingen pogen zij de inzakkende winsten te keren. Maar bij de kostenstijgingen van toezicht trapt niemand op de rem.

Scherper toezicht past bij de professionalisering van de ooit zo knusse Amsterdamse beurswereld. Meer toezicht kost meer geld. Maar hoeveel mogen toezichthouders vragen die zelf een zeer bescheiden verantwoording kennen? De `geheimhoudingsplicht' snoert de monden van De Nederlandsche Bank, de Autoriteit Financiële Markten en de Pensioen- en Verzekeringskamer. Als het erop aankomt is het nauwelijks controleerbaar of het Nederlandse toezicht goed of slecht functioneert.

En wie bekritiseert de speurneus die tegelijkertijd vervolgt? HBG en Dragados kregen van de AFM een boete van ruim 2 euroton voor het te laat melden van hun fusieplannen. De Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa), een andere jonge toezichthouder, kijkt met jaloezie naar de route van zulke boetes. De NMa deelde onlangs boetes van meer dan 100 miljoen uit aan de telecom- en garnalensector. Maar dat geld loopt niet in de begroting van de NMa; het gaat rechtstreeks naar de Nederlandse schatkist.

De boete-afdeling van de AFM daarentegen kan zich met enig enthousiasme al snel tot profit center ontwikkelen. AFM-voorzitter Arthur Docters van Leeuwen zet zich al een tijdje in voor een wetsaanpassing die nog hogere boete mogelijk moet maken. De Amerikaanse SEC legt boetes op van tientallen miljoenen dollars. Mocht Den Haag aan de eisen van de toezichthouder tegemoetkomen, dan is het verstandig meteen de geldstromen wat om te buigen naar Amerikaans voorbeeld: boetes naar de gemeenschap en gewoon debatteren over de begroting van de AFM.