Protest tegen eigen nieuws

Gelukkig komt er om half elf 's avonds geen kopie van Barend & Van Dorp bij de publieke omroep. Met al die talkshows wordt de publieke televisie radio in beeld. Maar de redactie van Nova wil naast studiogesprekken eigen journalistiek werk blijven presenteren. Dat is afgelopen anderhalve week ook op overtuigende wijze gebeurd met primeurs over fraude in de gezondheidszorg, overspannen gevangenisbewaarders en de internationale vertakkingen van een radicale moslimsekte. Sommige uitzendingen waarin de nadruk lag op studiogasten vond ik zwakker.

Toch vindt een van de vier presentatoren, Felix Rottenberg, de rol van de eigen reportages te groot in Nova. Hij wil niet langer meedoen. Zijn kompaan Matthijs van Nieuwkerk protesteerde mee, maar blijft toch aan. Dit duo met een hechte onderlinge verstandhouding was liever doorgegaan op het pad van Nederland kiest. Dit levendige debatprogramma over de politiek leverde hoge kijkcijfers op, maar door het lage informatiegehalte vond ik het een voorbeeld van hoe het niet moet. Politici konden van alles ongeverifieerd beweren. Niemand vergeleek de pakkend uitgesproken beloften van Wouter Bos met het verkiezingsprogramma van de PvdA.

De hoge kijkcijfers voor Nederland kiest werden in uitzonderlijke omstandigheden gehaald. De korte verkiezingscampagne werd hoofdzakelijk op tv gevoerd. Barend & Van Dorp konden geen concurrentie bieden omdat ze slechts twee weken in de lucht waren en door de korte aanloop minder goede studiogasten hadden. Ook nu zenden Barend & Van Dorp niet uit, zodat de huidige hoge kijkcijfers van Nova nog geen indicatie zijn voor later. In het radioprogramma Kunststof vergeleek presentator Jeroen Pauw zijn collega Rottenberg met de juniorsportverslaggever wiens interview tijdens de pauze van een grote voetbalwedstrijd miljoenen kijkers haalt. Mooi werk, maar het zegt weinig.

Rottenberg moest wennen aan de dienstbare rol van journalistiek presentator. Op zijn programma voor de lokale Amsterdamse tv, Duivels, kon hij een eigen, dominant stempel drukken door mee te discussiëren en bot te interrumperen. Bij een grote nationale actualiteitenrubriek als Nova past dat niet. Het grote voorbeeld voor het nieuwe Nova, Jeremy Paxman (BBC Newsnight), blijft op charmante wijze aanhouden en bijna al zijn uitspraken eindigen op vraagtekens. Nederlandse presentatoren eindigen te vaak met een uitroepteken. Dat irriteert kijkers mateloos, blijkt uit e-mails en brieven die ik krijg.

Rottenberg kan met zijn sterk politieke profiel beter aan debatten meedoen zoals Marcel van Dam. Filosoferen over overheidsbeleid in Het Schaduwkabinet of de geëngageerde reportage over geïsoleerd levende Marokkanen in De Akhbarstraat. Bij een interviewprogramma als Slot Rottenberg twijfel ik, omdat hij achter de schermen een rol in zijn partij wil blijven spelen.

De meerwaarde van duopresentatie bij Nova kan ik nog niet inzien, zeker als journalistieke reportages een belangrijke rol spelen. Waarschijnlijk dat Rottenberg daarom in een ander programma dacht te werken dan hij had afgesproken. Soms bieden de presentatoren tegen elkaar op. Clairy Polak, voor mij een favoriet radiopresentator, moet wennen aan haar nieuwe televisierol. Soms gaat ze in de aanval, terwijl een paar gewone vragen effectiever zijn. Vorige week wou ze zelfs een soort grap à la Barend & Van Dorp uithalen door het ziekenfondspasje van haar gesprekspartner in haar zak te steken en vervolgens te doen alsof die was gestolen. Aan zo'n kale presentatietafel, zonder de intimiteit, de muziek en die gevulde glazen wijn en pinda's van Barend & Van Dorp, werkt zo'n grap niet.

Polak, Jeroen Pauw en Matthijs van Nieuwkerk zijn talenten die een journalistiek programma gemakkelijk in hun eentje kunnen dragen. Dat gold ook voor de presentatoren die opstapten. De vraag is of de Nova-hoofdredactie niet had moeten beginnen aan vernieuwing van de journalistiek in plaats van verdubbeling van de presentatie. In het buitenland en in Nederland zijn veel voorbeelden van nieuwsrubrieken met goede kijkcijfers, zoals Nova vroeger.