Denken aan Ard en Keessie bij WK in Gotenburg

Dit weekeinde worden in Gotenburg de WK allround gehouden. Nederlandse schaatsers waren in het verleden vaak succesvol in de Zweedse stad. Kees Verkerk beleefde er zijn `mooiste huldiging'.

Henk van der Grift, Kees Verkerk en Ard Schenk bewaren mooie herinneringen aan Gotenburg. De drie Nederlandse schaatsers werden er alle drie wereldkampioen.

In de Zweedse stad, waar dit weekeinde de WK allround wordt gehouden, maakte Van der Grift in 1961 een einde aan een periode van 56 jaar waarin Nederland het zonder wereldkampioen moest doen. Toen hij zich in het Ullevi-stadion voor 27.000 toeschouwers liet kronen tot 's werelds beste schaatser, trad hij in de voetsporen van Coen de Koning, de wereldkampioen van 1905. De bronzen medaille was voor Rudi Liebregts. Op weg naar zijn mooiste succes werd Van der Grift gecoacht door Klaas Schenk, de vader van Ard.

Van der Grift was tevens de eerste wereldkampioen op een kunstijsbaan. Alle voorgaande WK's, vanaf de eerste in 1891 in Amsterdam, waren op natuurijs gehouden. Het succes van Van der Grift diende als katalysator voor de aanleg van kunstijsbanen in Nederland. Datzelfde jaar werd in Amsterdam de Jaap Eden-baan geopend, de eerste kunstijsbaan in Nederland.

Het eerste grote toernooi op kunstijs werd in 1959 gereden in Gotenburg, het EK allround. De Noor Knut Johanessen was de eerste kunstijskampioen. De heerschappij van `Ard en Keesie' begon eveneens in Gotenburg, de stad waar ze bij het EK van 1964 respectievelijk vijfde en achtste werden. Beste Nederlander was dat jaar Rudi Liebregts, op een vierde plek.

De nationale gekte rond het tweetal nam in 1966 voor het eerst zulke vormen aan dat speciale charters werden ingezet om de fans naar het buitenland te vervoeren. Ard Schenk beleefde in 1966 zijn internationale doorbraak met zijn eerste Europese titel. Maar liefst vijf miljoen tv-kijkers in Nederland, ongeveer de helft van de bevolking, waren er getuige van hoe Schenk in Deventer Europees kampioen werd, voor Verkerk. Een paar weken later leidde dat tot een exodus van Nederlandse fans naar het WK in Gotenburg. Enkele duizenden mensen maakten gebruik van chartervluchten naar de Zweedse stad. Ze zagen Verkerk wereldkampioen worden, voor het eerst. Schenk werd tweede.

`In Gotenburg heb ik naar mijn gevoel de fijnste wedstrijden uit mijn carière gereden', laat Verkerk in 1969 optekenen in het boek Heya Keessie. `En wat heel zeker is: het publiek heeft me de mooiste, meest imponerende huldiging bezorgd die ik ooit heb meegemaakt. Die duizenden Nederlanders op de tribunes en langs de baan van het Ullevi-stadion veerden als één jubelende massa op en braken de boel bijna af. Ik ben nog nooit zo ontroerd geweest, ik had mezelf niet meer in bedwang.' Juichend trok het Nederlandse legioen later die dag door de straten van Gotenburg. Het nummer `Ard en Keessie geef 'm van katoen' van Johnny Hoes werd dat jaar een hit.

In 1971 was het in Gotenburg de beurt aan Schenk, drie jaar nadat de Nederlanders op het EK in die stad veroordeeld waren tot bijrollen. Op dat moment was hij al tweevoudig Europees kampioen en een jaar eerder had hij zijn eerste wereldtitel gewonnen, in Oslo. In Gotenburg gaf hij zijn tweede wereldtitel extra glans met een wereldrecord op de afsluitende afstand, de 10.000 meter. Hij gleed naar 15.01,6 – precies twee seconden sneller dan het toen twee jaar oude wereldrecord van Verkerk. Schenk maakte nota bene van zijn laatste ronde ook zijn snelste, 35,3 seconde. Het feit dat Verkerk op die afstand de op één na snelste was op liefst twaalf seconden, maakte de prestatie nog indrukwekkender.

In het eindklassement werd Verkerk derde, achter wereldkampioen Schenk en Göran Claesson, de Zweed die in die tijd bij grote toernooien verschillende keren op het podium stond met beide Nederlanders. Later dat jaar doorbrak Schenk met 14.55,9 de magische grens van vijftien minuten op de tien kilometer.

De laatste Nederlanders die in Gotenburg op het podium stonden waren Ids Postma en Rintje Ritsma. Ze werden respectievelijk tweede en derde bij het WK allround in 1994, in het Ruddalen-stadion waar morgen het WK begint.