Wie voor een dubbeltje geboren is

Den Uyl was de lievelingsboeman van dwarse bazen. Wordt Wim Kok de favoriete commissaris van de BV Nederland?

Kok (64, ex-Nyenrode, ex-NVV en FNV, ex-Financiën, ex-MP) wordt op korte termijn commissaris bij Koninklijke Olie en bij bank en verzekeraar ING, onder meer aandeelhouder van de eigenaar van deze krant.

Kenmerkend verschil tussen de twee multi's: ING zegt dat Kok wordt benoemd vanwege ,,zijn expertise en ervaring met betrekking tot nationale, Europese en mondiale economische, sociale en politieke vraagstukken''. De Koninklijke maakt aan het waarom geen woorden vuil.

De voorgangers van de huidige chefs van ING en de Koninklijke waren mede-ondertekenaars van de brandbrief van negen topmanagers in 1976 tegen het beleid van het kabinet-Den Uyl. Toen was polarisatie echte politiek, de afgelopen jaren regeerde het praat- en poldermodel. Toen was de verbeelding aan de macht, onder paars heerste de aandeelhouderswaarde. Maar geschiedenis is ook hier en nu. Sinds een maand zit Kok in de raad van toezicht van het Rijksmuseum.

Hij komt met deze drie benoemingen met stip binnen in de Tweehonderd van Mertens, de kern van macht van de BV Nederland. Al zijn de Tweehonderd (vernoemd naar NKV-voorman Mertens) door fusies en overnames in het bedrijfsleven inmiddels eerder vijftig man/vrouw.

Kennis is macht, maar kennissen zijn machtiger. Kok was als minister-president goed benaderbaar voor topmanagers. Vermaard is de foto van 28 januari 1998 waarop drie heren uit het Torentje komen wandelen. Zij hebben bij Kok een lans gebroken voor optieregelingen, dezelfde regelingen die Kok later als exhibitionistische zelfverrijking zou karakteriseren.

De drie waren Van Lede (Akzo Nobel), Tabaksblat (Unilever) en Herkströter (Koninklijke/Shell). De huidige president-commissaris van ING is Herkströter, de president-commissaris van de Koninlijke is A. Jacobs, tevens commissaris bij ING. Kok neemt bij de Koninlijke het commissariaat van Timmer (ex-Philips) over, die overigens ook commissaris is bij ING.

Kiest Kok, jarenlang dienaar van de publieke zaak, nu voor het grootkapitaal? Ook effectief toezicht op topmanagers is een publiek belang. Een commissaris bij ING ontvangt 38.600 euro per jaar, bij de Koninklijke 45.378 euro. Niet slecht voor de timmermanszoon uit Bergambacht, die anderhalf jaar geleden de gouden FNV-speld kreeg omdat hij 40 jaar lid was van FNV Bouw. Behalve het speldje kreeg de jubilaris ook de vakbondsuitkering: aan het eind van elk jaar 35 euro op de giro.

    • Menno Tamminga