Verliefd, verdoofd, verdelgd

Theatergroep Carver en regisseur Pieter Kramer maken de vierdelige tv-komedie `Muizen' die vanavond op Ned. 3 begint. Over de liefde en haat tussen muizen en mensen die samenwonen in een flat: `Vergelijk het met hoe men reageert op buitenlanders.'

In een verduisterde filmstudio achter de Amsterdamse Bijlmerbajes, op het landweggetje waaraan ook het clubhuis van de Hell's Angels ligt (zwarte kippen scharrelen voor de poort), zit actrice Joke Tjalsma met een bordje kaas op de keukenvloer. Ze probeert haar minnaar uit het keukenkastje te lokken. Het is een muis. Als hij niet komt opdagen, kruipt ze onder het aanrecht, de billen onflatteus omhoog gestoken. De muis (René van 't Hof) wil wel naar haar toe, maar wordt tegengehouden door zijn vader (Jim van der Woude). Relaties met mensen, daar komt alleen maar narigheid van: verliefd, verdoofd, verdelgd.

Theatergroep Carver werkt in de studio met regisseur Pieter Kramer (Theo & Thea, Hertenkamp, Ja Zuster Nee Zuster) aan de tv-serie Muizen, een zwarte relatiekomedie in vier delen over een gezin in een flat dat de strijd aanbindt met een inwonende muizenfamilie. Terwijl Kramer de scène opneemt, bouwt decorontwerper Vincent de Pater in de studio ernaast een groene gang, onheilspellend als de gang in The Shining of Rosemary's Baby. Beppie Melissen, artistiek leider van Carver, zit in de kantine met het scenario voor zich. Met royale gebaren streept ze hele pagina's door.

Als vanavond de eerste aflevering wordt uitgezonden, heeft Muizen een lange weg afgelegd. Carver begon in augustus 2001 met het theater-feuilleton Pi, Po, Pu, Pa en Pé. Iedere maand werd uit improvisaties een aflevering samengesteld, om die op het eind van de tournee achter elkaar te spelen. Melissen en de anderen vonden het materiaal echter niet toereikend voor tv. Dus werd het oude scenario van Ex, een toneelstuk uit 1999, uit de kast gehaald om deze te vermengen met `Pipopu'. Melissen en Kramer haalden vervolgens ervaren scenarist Frank Houtappels erbij om er een doortimmerd geheel van te maken.

Uit Ex werd vooral het gezinnetje overgenomen, en de ingewikkelde relatieproblemen: de vader gaat vreemd met de bovenbuurvrouw, die de ex is van zijn beste vriend, die zijn nieuwe vriendin komt voorstellen. Helmert Woudenberg speelt op krachtige wijze de schurkachtige vader, die zijn hand niet omdraait voor massamoord. Op de achtergrond zijn twee klierende kinderen (stille driedubbelrollen van René van 't Hof en Leny Breederveld) druk bezig om zich seksueel te ontplooien.

Volwassenen die kinderen spelen, volwassenen die muizen spelen, een relatie tussen een vrouw een muis. Hoe maak je dat aannemelijk? Melissen: ,,Pik je het, of pik je het niet; daarmee zaten we te tobben. Het mocht in geen geval te kinderachtig worden. We hebben getracht om iedere schijn van realisme te vermijden, het is nadrukkelijk kunstmatig vormgegeven. De muizen zijn eerst verkleind te zien, maar als ze in contact komen met de mensen, hebben ze dezelfde lengte. Daar moet je in mee kunnen gaan.''

Hoewel het verhaal op tv totaal anders is geworden dan in het theater, vindt Melissen het een groot voordeel dat zij en de anderen al een seizoen lang hun rollen hebben gespeeld: ,,Aan Muizen is lang met hart en ziel gewerkt, en dat zie je. Er wordt – in ieder geval door de anderen – ontzettend goed in geacteerd. Niet dat lauwe soap-realisme zoals je dat vaak op televisie ziet, maar gedreven spel met een enorme kracht, die je ook in Spaanse en Italiaanse films ziet.''

René van 't Hof verricht groots werk als muis. Ieder emotie vertaalt hij in zenuwachtig, ontwijkend bewegen en schichtig wegrennen. De oortjes en de tandjes uit de theatervoorstelling zijn verdwenen. Maar met zijn gekromde rug, zijn staart en muizige haar is hij onmiskenbaar een muis. De mensen in de flat reageren overdreven geschokt op zijn komst, alsof een groot onheil over ze komt. Melissen: ,,Het zijn muizen, maar ook menselijke nieuwkomers. Vergelijk het met hoe men reageert op buitenlanders. Het is toch te gek voor woorden dat een hele wijk op tilt slaat als ergens een asielzoekerscentrum komt.''

Toch is het lastig om met de muizenfamilie mee te voelen, omdat ze er zo onsmakelijk uit zien. Alleen al de onverzorgde gebitten roepen lacherige walging op. Anders dan in het toneelstuk krijgen we bovendien slechts kleine flarden van het muizenfamilieleven te zien, waarin ook nogal wat huiselijk geweld voorkomt. Melissen: ,,Het is een raar stelletje geworden. We hebben wel meer muizenscènes opgenomen, maar het werkte niet op tv. Nu hebben we alleen René van 't Hof als muis uitgelicht. Het gaat om zijn liefde voor de mensenvrouw. De familie in de liftkoker is slechts achtergrond.''

`Muizen' (NPS) vanavond op Ned 3, 23.15 uur. Vervolg op 13, 20 en 27/2.