Thuiszorg Rotterdam raakt geïsoleerd

Ex-commissaris van de koningin Leemhuis van Zuid-Holland is bij Thuiszorg Rotterdam opnieuw verstrikt in een zaak waarbij met publiek geld zakelijke risico's zijn genomen.

Voor oud-Kamerlid Piet de Visser, paspoorten-Piet, moet het een feest van herkenning zijn geweest. De rapportage die het College Toezicht Zorgverzekeringen (CTZ) deze week aanbood aan staatssecretaris Ross-Van Dorp (VWS) over Thuiszorg Rotterdam, bevat vele elementen waarop hij jarenlang binnenskamers heeft gehamerd.

De Visser, in 1997 lid geworden van de Raad van Toezicht, was argwanend over de groei tot een conglomeraat die zich onder de dagelijkse leiding van bestuurder Jan Knipscheer voltrok. Thuiszorg Rotterdam, met honderd miljoen euro jaaromzet een van 's lands grootste thuiszorginstellingen, zocht extra bronnen om de krappe kas aan te vullen. Stichtingen en BV's stapelden zich op. De Visser wilde weten of al dat ondernemen (zoals een automatiseringsbedrijf en uitzendbureau) ten koste ging van de zorg. Of het verdiende geld wel naar de zorg terugvloeide. Of Thuiszorg Rotterdam wel ,,open en transparant'' opereerde (zoals het ministerie van VWS sinds 1999 wil nadat in Zwolle een instelling via een web van rechtspersonen was gaan bijklussen).

Zomer 2001 gooide De Visser de handdoek in de ring. Zijn kritiek werd te weinig gehoord, vond hij, hij wilde niet meer verantwoordelijk zijn voor Thuiszorg Rotterdam, dat volgens hem was uitgegroeid tot een ,,pierenpot van belangenverstrengeling en een juridisch/organisatorisch doolhof, waarin alleen Jan [Knipscheer] de weg kent'', zo schreef hij ten afscheid.

Nadat de zaak medio vorig jaar in de publiciteit kwam, waarbij werd gemeld dat zorggeld weglekte naar de commercie, leek het vuurtje vlug te doven. Deloitte & Touche publiceerde in november een onderzoek dat door Thuiszorg met een juichend persbericht werd ontvangen. De accountants waren echter voorzichtiger dan het persbericht suggereerde. Gesteld werd dat niet was gebleken dat ,,directe aanwending van collectieve middelen voor commerciële doeleinden''. Indirect was dat wel gebeurd, maakte het rapport duidelijk. Het vermogen dat bedrijven van Thuiszorg Rotterdam hadden gevormd was meestal niet teruggevloeid naar de zorg, hoewel dat was beloofd. Ook had Thuiszorg Rotterdam het zorgkantoor ,,niet toereikend'' geïnformeerd over de uitbouw van het conglomeraat. Eigenlijk gaven de accountants De Visser dus goeddeels gelijk – de vergoeilijkende toon van hun rapport werkte kennelijk verblindend. Het stuk meldde bovendien een belangrijk detail: geldstromen binnen Thuiszorg Rotterdam en de financiële administratie van het conglomeraat waren niet onderzocht.

Nader onderzoek door het College Toezicht Zorgverzekeringen (CTZ), vorig najaar gevraagd door het ministerie van VWS, bood deze week verscherpt inzicht. Volgens prof.dr. Wim van Voorden, voorzitter van het CTZ, blijkt hieruit onweerlegbaar dat in ieder geval tot en met 2001 managementkosten van commerciële bedrijven van Thuiszorg Rotterdam zijn betaald uit collectieve middelen. ,,Er lekt collectief geld, bedoeld voor zorg, weg naar de commercie. Bovendien hebben de bedrijven vermogens opgebouwd uit collectieve middelen die ze – tot op heden – niet aan zorg besteden'', zegt Van Voorden.

Het eigenaardigste punt, zegt hij, is echter de onwil van Thuiszorg Rotterdam om open te zijn over het conglomeraat. Die wens hebben het ministerie, het CTZ, en de Landelijke Vereniging Thuiszorg: zij vinden dat thuiszorginstellingen via een geconsolideerd jaarverslag opening van zaken moeten geven over aangesloten stichtingen en BV's. Van Voorden wijst erop dat ,,ook Deloitte & Touche in die richting wijst''. Toch blijft Thuiszorg Rotterdam weigeren waardoor nu ook de relatie met het zorgkantoor is bekoeld, zegt Van Voorden. Complicerende factor, bleek eerder uit interne stukken, is vermoedelijk dat het conglomeraat met haar uitzendbureau de regels heeft overtreden: het is niet toegestaan binnen één concern personeel uit te zenden. Een en ander kan leiden tot een grote financiële strop voor Thuiszorg Rotterdam.

Van Voorden ziet een taak voor de Raad van Toezicht. Deze wordt sinds vorig jaar, nadat de instelling was uitgebouwd, voorgezeten door Joan Leemhuis-Van Loon, die bij de provincie Zuid-Holland ten val kwam wegens beleggingen met belastinggeld. Zij zei gisteravond Knipscheer ,,in alle opzichten'' te steunen. ,,Er zit geen licht tussen ons. Ook Knipscheer is ervan doordrongen dat we transparant moeten zijn.'' Net als hij vindt ze de conclusies van het CTZ en staatssecretaris Ross ,,onjuist en schadelijk''. Andere toezichtsleden gaven gisteren eenzelfde opinie. Van Voorden: ,,De vraag rijst of Thuiszorg Rotterdam zélf niet de meeste schade toebrengt.''

Thuiszorg Rotterdam tegen de rest van de wereld. Het net sluit zich steeds verder. Terwijl Knipscheer en de toezichtsleden hun gelijk benadrukken, wordt de buitenwereld kritischer: vanochtend maakte het zorgkantoor bekend ,,een correctie aan te brengen daar waar AWBZ-gelden voor private doeleinden zijn aangewend''. Het commercieel aangewende geld moet – kortom– retour. De Raad van Toezicht zou vanmiddag in vergadering bijeen komen.