Marsalis en de dode jazz

De befaamde Amerikaanse documentairemaker Ken Burns (The Civil War, Baseball) besloot als `Senior creative consultant' voor zijn serie Jazz Wynton Marsalis aan te trekken. De laatste is een begaafd trompettist en daarnaast in de jazz actief als bandleider, pedagoog, programmeur en presentator. Een goede keus dus, ware het niet dat deze Marsalis (41) er nogal strikte meningen op na houdt. Nog voor de serie echt begonnen is maakt hij al duidelijk waar deze `black American classical music' aan moet voldoen: het moet swingen en geworteld zijn in de blues, anders is het eigenlijk nep.

Zolang Jazz zich beperkt tot het verre verleden, doen deze normen weinig kwaad. Dat trompettist Bix Beiderbecke hartstikke bleek was en toch jazzy speelde, kan ook Marsalis niet bestrijden. En het enorme succes van Benny Goodman, ook al niet zwart, wordt goedgemaakt door het feit dat hij als eerste, zwarte musici engageerde. Dat Louis Armstrong en Lester Young fantastisch soleerden, Duke Ellington een miraculeus orkest overeind hield en Billie Holiday een unieke zangeres was, wordt door Jazz bevestigd met uitbundig beeldmateriaal.

De dwingende hand van Wynton Marsalis – hij is veelvuldig zelf in beeld – gaat pas storen bij dat deel van de geschiedenis dat hij zelf heeft meegemaakt. Met als cruciale gebeurtenis: de wending die Miles Davis omstreeks 1970 aan zijn muziek gaf.

De trompettist Davis liep over naar de vijand rock en verraadde daarmee de jazzmuziek. Waarna het van kwaad tot erger ging: reden voor de makers van Jazz er maar snel een eind aan te maken. De laatste dertig jaar van de geschiedenis wordt afgeraffeld met het excuus dat niet meer behelst dan ,,playing tennis without a net''.

Jammer voor Joe Zawinul en Carla Bley, Henry Threadgill, Bill Frisell en vele anderen. In plaats van hen krijgt de kijker vervolgens een item te zien over de redder van de `echte' jazz, men kan het raden wie dat is. Afgezien van dit laatste deel schetst deze serie een fantastisch beeld van de rijke jazz die het was.

Jazz, van Ken Burns, vanaf vanavond elke donderdag t/m 24 april, NPS, Ned.3, 23.45-0.47u.