Europa is verdeeld over God in grondwet

Het idee van de paus om in een Europese grondwet een verwijzing naar God en het christelijk geloof op te nemen stuit op weerstand bij veel EU-landen.

Moet God in een grondwet van de Europese Unie worden opgenomen? Binnen de Europese Conventie over de toekomst van Europa geven voor- en tegenstanders van een verwijzing naar God en de christelijke godsdienst elkaar geen millimeter toe.

Het presidium van de Conventie onder leiding van de Franse ex-president Valéry Giscard d'Estaing heeft de kwestie gisteren behendig vermeden bij de formulering van de eerste ontwerp-artikelen voor de toekomstige Europese grondwet. In die artikelen zijn de fundamentele waarden van Europa opgesomd. Het presidium stelt de Conventie voor om de discussie over God naar een later stadium te verschuiven, wanneer gedebatteerd wordt over een inleiding bij de grondwet, die officieel constitutioneel verdrag zal heten.

De strijd over God in de grondwet is vorig jaar oktober ingezet bij een bezoek van Giscard aan paus Johannes Paulus II. De paus verzocht ,,een duidelijke verwijzing naar God en het christelijk geloof in de Europese grondwet'' op te nemen. Dat was koren op de molen van Duitse christen-democratische parlementariërs, die drie jaar geleden over de kwestie al een gevecht hadden gevoerd bij de opstelling van het Handvest van de Grondrechten van de Europese Unie.

Die strijd eindigde destijds onbeslist. Speciaal voor Duitsland werd een afwijkende tekst gemaakt. Het handvest verwijst in tien van de elf talen naar het ,,geestelijke en morele erfgoed'' van de EU, en spreekt alleen in het Duits over het ,,geestelijk-religieuze en morele erfgoed''. Deze oplossing is bij de Europese grondwet niet mogelijk, omdat deze, anders dan het handvest, in een officieel Europees verdrag wordt vastgelegd.

De Duitse christen-democraat Joachim Würmeling bezwoer dat een verwijzing naar een Europees religieus erfgoed in de grondwet geen afwijzing van de islam betekende. Maar daarmee namen tegenstanders van God in de grondwet geen genoegen. De Poolse regeringsafgevaardigde in de Conventie, Danuta Hübner, stelde voor het voorbeeld van de grondwet van het zeer katholieke Polen na te volgen. In die grondwet wordt de gelijkheid gegarandeerd van zowel de Polen die geloven dat God de bron van de waarheid is als degenen die dit geloof niet delen maar de universele waarden ervan respecteren.

Binnen maar ook buiten de Conventie kwam een discussie op gang. ,,Als vertegenwoordiger van een seculiere staat ben ik geen voorstander van godsdienstige verwijzingen'', zei de Franse president Jacques Chirac. God in de grondwet zou de principes van de Franse revolutie van 1789 aantasten, zei de Belgische minister van Buitenlandse Zaken, Louis Michel. ,,Ik ben radicaal tegen een religieuze verwijzing. Dit is absoluut onaanvaardbaar'', aldus Michel.

Hoewel zelf katholiek, zei ook de Spaanse minister van Buitenlandse Zaken, Ana de Palacio, dat Europa geen ,,christelijke club'' is. De Portugese president, Jorge Sampaio, riep eveneens op om zich in een Europese grondwet te houden aan de scheiding tussen kerk en staat. De voorzitter van de Franse bisschoppenconferentie, bisschop Jean-Pierre Ricard van Bordeaux, vond echter dat in de Europese grondwet moet worden worden opgenomen dat de EU een gestructureerde dialoog van de kerken voert.

Het presidium van de Conventie heeft gisteren geconcludeerd dat nog veel denkwerk nodig is voor het zoeken van een formule waarmee zowel voor- als tegenstanders van God in de grondwet zich kunnen vinden.

HOOFDARTIKEL pagina 7