Duinen groeien naar de zee in Ter Heijde

Nog dit jaar worden de duinen bij Ter Heijde en Callantsoog versterkt. De zeewering voldoet niet meer aan de veiligheidsnormen.

,,Ik voel me nergens veiliger dan hier'', zegt Geert Pakvis, voorzitter van de sportvisvereniging en beheerder van clubgebouw De Viskeet in Ter Heijde, een kustdorp in het Westland met ongeveer achthonderd inwoners. Het dorp ligt pal achter een smalle duinenrij en is in de loop der eeuwen al twee keer in zee verdwenen. Pakvis: ,,Het prikkeldraad van de duinen komt steeds verder weg te liggen. Door de zandsuppleties ligt de branding verder weg. Het water is minder diep. Wij vissers lopen lachend om de dam heen.''

Andere dorpsbewoners vallen hem bij. ,,Je moet niet zeggen dat het water hier dicht bij de duinen staat, je moet het omdraaien en constateren dat de duinen naar de zee groeien'', zegt Constant de Jonge, voorzitter van de dorpsvereniging. Rijkswaterstaat verzorgt regelmatig zandsuppleties voor de kust die hun uitwerking vooral vorig jaar niet hebben gemist. Sonja Zeeman, die pal achter het duin woont: ,,Mijn man zit bij de reddingsmaatschappij en hij merkt dat de zee voor de kust steeds ondieper wordt. Ze moeten tegenwoordig hele stukken over zandbanken lopen met hun boot.'' Burgemeester Bert Bouwmeester van Monster, waar Ter Heijden onder valt: ,,Als de situatie onveilig is, moeten er maatregelen worden genomen. Maar bedenk wel dat de duinen hier verstevigd zijn met een basalten glooiing en een damwand. Het zijn duinen op kunstbenen.''

Ter Heijde ligt als in een badkuip achter het duin. Het gebied geldt al jaren als zwakke schakel in de Nederlandse kustverdediging, maar nieuwe inzichten maken de situatie acuut onveilig. Volgens de Technische Adviescommissie voor de Waterkeringen (TAW) is er sprake van ,,een veiligheidsprobleem langs de kust'', aldus een brief van de TAW aan staatssecretaris Schultz van Haegen (Verkeer en Waterstaat) van oktober vorig jaar. Niet alleen blijkt volgens de TAW uit metingen dat op diep water verder uit de kust ,,aanzienlijk meer golfenergie'' aanwezig is ,,dan werd aangenomen''. Ook is gebleken uit metingen dat deze golfperiode zich ,,vrijwel ongehinderd'' voortzet van diep naar ondiep water. ,,De geconstateerde langere golfperiode op diep water betekent daarmee ook een significante toename van de (maatgevende) belasting op ondiep water en op de waterkering'', aldus de brief. TAW-voorzitter ir. Walter van der Kleij, gepensioneerd hoofddirecteur van Rijkswaterstaat: ,,We hebben het over een superstorm die we nog nooit hebben meegemaakt. Ook niet in 1953, dat was een makke storm. Voor dat soort situaties zijn er verbeterde modellen waaruit blijkt dat de golfperiode op zee, dat wil zeggen de tijd die verstrijkt tussen het passeren van twee golven, langer is dan we dachten.'' Het zou gaan om vijftien à zestien seconden in plaats van de aangenomen twaalf seconden. En daar is de kust niet overal op berekend.

Rijkswaterstaat zal nog dit jaar het strand bij Ter Heijde ophogen. Als eerste van vijf zwakke plekken langs de kust. Ook zal dit jaar de duinwaterkering bij Callantsoog worden aangepakt, zo heeft staatssecretaris Schultz van Haegen vrijdag in het `bestuurlijk overleg kust' aan gemeenten, provincies en waterschappen meegedeeld. Later volgen maatregelen bij drie zeedijkvakken, vermoedelijk de Hondsbossche- en Pettemer zeewering, het Flaauwe Werk op Goeree en de Nolledijk bij Vlissingen op Walcheren. Volgens Jeroen Kaspers van het Directoraat-Generaal Water van het ministerie Verkeer en Waterstaat zal bij Ter Heijde een zogenoemde ,,droge suppletie'' worden uitgevoerd, dat wil zeggen dat er zand op het strand wordt gestort. Dit in tegenstelling tot de gebruikelijke ,,natte suppletie'' waarbij zandsuppleties in de ondieptes voor de kust worden uitgevoerd.

De bewoners van Ter Heijde zijn naar De Viskeet gekomen om te zeggen dat ze willen dat hun duinen worden versterkt als dat nodig is om de zeespiegelrijzing het hoofd te bieden en als de golven krachtiger zijn dan gedacht. Maar de kustverdediging mag nooit ten koste gaan van het dorp. ,,De kustversterking kan en moet zeewaarts'', zeggen burgemeester Bouwmeester en zijn wethouder Ewald van Vliet. Gedeputeerde Marnix Norder staat pal achter hen. Norder: ,,Landinwaarts is geen plek. Een dorp als Ter Heijde mag niet als Pompeji onder het zand verdwijnen.'' Het nieuwe streekplan, dat binnenkort door Provinciale Staten van Zuid-Holland wordt vastgesteld, sluit een kustversterking landinwaarts uit. Het Rijk is het daar niet mee eens. Rijkswaterstaat wil de mogelijkheid behouden om in de toekomst aan landzijde de zeewering te versterken.

,,Zeewaarts, landwaarts of een combinatie van beide'', aldus Kaspers van het Directoraat-Generaal Water. Het ministerie van Verkeer en Waterstaat acht het mogelijk dat het Rijk het provinciale streekplan om die reden zal wijzigen. Kaspers: ,,Het kan niet zo zijn dat het dorp Ter Heijde bepaalt hoe onze kustverdediging er over honderd jaar moet zien. Onze kust verandert voortdurend. Bovendien is de Noordzee niet een onbeperkte ruimte waar je van alles in kunt doen. De ondiepten voor de kust zitten vol leven, dat zijn natuurwaarden waar we rekening mee moeten houden.''