Visuele humor, `found footage' en muziek

De arm van Jezus dong tijdens het afgelopen International Film Festival Rotterdam mee naar een Tiger Award. Tijdens de première van de film maakte regisseur André van der Hout een kwinkslag over de aandacht die het gebruikte archiefmateriaal in de film ten deel viel. Terwijl die maar een kwart van de totale lengte bedroeg. In die grap zat een zekere, met ironie bedekte, verongelijktheid maar ook het besef dat het juist de found footage-beelden zijn die de film bijzonder maken. De arm van Jezus bevat sequenties waarin oude beelden naadloos overgaan in de shots die Van der Hout draaide. Dat levert prachtige scènes op. Zo loopt in het begin van de film de hoofdrolspeler op de trambaan. We zien een tram aankomen. In het volgende shot staat de camera voorin de tram die door Rotterdam rijdt, een beeld uit een oude film. De montage van de film, gedaan door cameraman Adri Schrover, is vaak adembenemend. Het is spannend om te zien wanneer er plotseling weer een archiefbeeld in een scène zit.

Paradoxaal genoeg verlevendigen juist deze oude archiefbeelden de film, alsof er rechtstreeks contact ontstaat met het verleden. Vooral indrukwekkend zijn de opnames van mijnwerkers. Ze gaan de mijnschacht in en komen pas boven als het daglicht alweer verdwenen is. De roetlaag op hun lichaam is er bijna niet af te krijgen. Toch zien we ze lachend onder de douche staan. Een van die mijnwerkers is Hendrik IJzermans. Hij steelt 52 weeklonen om zijn droom te verwezenlijken: een reis naar Amerika, waar de lift niet omlaag maar omhoog gaat, het daglicht in. Hij ontvlucht de Limburgse mijn en komt in een overstroming terecht. In een roeibootje gaat hij ervandoor, gadegeslagen door zijn twaalfjarige zoontje, Jakob. Als peddel gebruikt hij de arm van Jezus, door het noodweer zojuist afgebroken van een kruisbeeld. Jakob is later op zoek gegaan naar zijn vader in Amerika. Terug in Rotterdam komt hij oog in oog met zijn verleden als hij zijn intrek neemt in een oud pension.

De muziek en de muzikanten, leden van de Zaanse groep De Kift, spelen in de film ook een grote rol. In musicalachtige passages wordt het verhaal becommentarieerd en op de soundtrack staat melancholische muziek, die de queeste van de zoon (gespeeld door zanger Ferry Heyne) een droef karakter geeft.

Er is nog een element dat van De arm van Jezus een bijzondere kijkervaring maakt. Ondanks het drama bevat de film een lichte, droogkomische toon. Dat zit in de dialogen en situaties maar vooral in de visuele humor die Van der Hout gebruikt. Zo is er een running gag met een lichtknopje en een grap over Jakob die melk bestelt maar bier voorgeschoteld krijgt van de barman. De geïntegreerde archiefbeelden, de toon, en de muzikale elementen zorgen ervoor dat niet te lang wordt stilgestaan bij het wat dunne script over vaders en zonen.

De arm van Jezus werd gemaakt voor VPRO's De Nieuwe Lola's, een voortzetting van de dramaseries Lolamoviola en Goede Daden bij Daglicht. Voor de uitzending in maart moet er twintig minuten uit de film gesneden worden. Doodzonde.

De arm van Jezus. Regie: André van der Hout. Met: Ferry Heyne, Huug van Tienhoven, Frank van den Bos, Wim ter Weele. In: Het Ketelhuis, Amsterdam.