Twee informateurs: Donner en Leijnse

De CDA'er Donner en de PvdA'er Leijnse zijn vandaag door de koningin aangewezen als informateurs. Hun opdracht is ,,een onderzoek in te stellen naar de mogelijkheid van de spoedige totstandkoming van een kabinet van CDA en PvdA''.

Frans Leijnse (55) is thans voorzitter van de HBO-raad en was vice-fractievoorzitter van de PvdA in de Tweede Kamer ten tijde van het laatste CDA-PvdA-kabinet, Lubbers III (1989-1994). Donner was al informateur in de deze week afgesloten eerste fase van de informatie. Zijn eindconclusie, dat bij CDA en PvdA bereidheid bestaat tot de thans aan te vangen fase, is voor het duo Donner-Leijnse het uitgangspunt. Beiden spraken vanochtend meer dan een uur met de koningin op Paleis Noordeinde.

D66, GroenLinks en SP hadden gisteren in een debat in de Tweede Kamer vergeefs geprobeerd informatie los te krijgen van CDA en PvdA over hun plannen bij de kabinetsformatie. CDA-onderhandelaar Balkenende en zijn collega Bos van de PvdA weigerden iets naders te zeggen over de onderwerpen die in de nieuwe fase van de formatieonderhandelingen aan de orde komen, zoals het financiële beleid (waarnaar vooral de VVD vroeg), het sociale beleid (vooral SP), het milieu (GroenLinks) en de gekozen minister-president (D66 en LPF).

Het was na vorig jaar de tweede keer dat de Tweede Kamer debatteerde over de vorming van een nieuw kabinet terwijl de betrokken partijen daarover nog in onderhandeling zijn. Dat gebeurde op verzoek van D66, dat een grotere rol van het parlement bij de formatie nastreeft. Behalve Balkenende en Bos gaven ook de leiders van VVD, SP, LPF, ChristenUnie en SGP aan weinig behoefte te hebben gehad aan het debat. D66-leider Dittrich noemde het een ,,gemiste kans''. Hij wilde al vroeg spreken over bewindslieden.

ChristenUnie-leider Rouvoet verweet het CDA inconsistentie omdat de partij nu heeft bepleit waar zij zich in 1998 tegen verzette: de benoeming van een informateur die tevens demissionair minister is. Informateur Donner is demissionair minister van Justitie. Volgens Balkenende is de dubbelfunctie nu geen bezwaar, vanwege ,,het type persoon'' dat Donner is. In 1998 vreesde het CDA oneigenlijke invloed van een demissionair minister als informateur. Die kritiek betrof het optreden van toenmalig minister van Financiën Zalm als VVD-informateur. Zalm, nu fractieleider van de VVD, preciseerde gisteren in het Kamerdebat dat zijn partij mogelijk bereid is kabinetsonderhandelingen met CDA en LPF te openen wanneer ,,een andere combinatie ook ongeloofwaardig wordt''. Hij bevestigde voortzetting van de oude coalitie nu ongeloofwaardig te achten, na het verlies van de LPF.

portrettenpagina 2

www.nrc.nldossier kabinetsformatie