Powell overtuigt alleen believers

Voor een gewoon mens waren op de foto's die het bestaan van Sovjet-raketten op Cuba moesten bewijzen (1962), alleen maar bomen en buizen te zien. De CIA vertelde wat er echt op de foto's stond en werd geloofd. Zo zal het ook gaan met het bewijsmateriaal inzake Irak dat Powell vandaag presenteert, betoogt John Mueller.

Vaak wordt gesteld dat de regering-Bush met het soort bewijsfoto's moet komen dat in 1962 door Adlai Stevenson aan de VN-Veiligheidsraad werd voorgelegd om te bewijzen dat de Sovjets raketten op Cuba plaatsten. Maar dat bewijs overtuigde alleen degenen die zich wilden láten overtuigen.

Voor een gewoon mens waren op de foto's van Stevenson, Amerikaans ambassadeur bij de Verenigde Naties, alleen maar een stel bomen en buizen te zien. Maar de CIA had behulpzaam vlaggetjes en pijltjes gezet bij objecten die de dienst als verdacht beschouwde.

Presidentsadviseur Robert Kennedy herinnerde zich dat de foto's waarmee de Verenigde Staten de crisis die uitbrak rechtvaardigden, hem zonder die pijlen ,,niet meer leken dan een vrijgemaakt terrein voor een boerderij of de kelder van een huis'' en hij zei dat ,,vrijwel iedereen in de vergadering zo reageerde, met inbegrip van president Kennedy.'' Zelfs een paar dagen later, toen er verder was gewerkt aan het terrein, merkte hij op ,,dat het wel een voetbalveld leek.''

Ze lieten zich alleen door de foto's overtuigen omdat ze vertrouwden op wat de CIA zei wat op de foto's te zien was. Om met Robert Kennedy te spreken: ,,Zelf moest ik ze echt op hun woord geloven.'' Maar dit was pas anderhalf jaar na het fiasco van de invasie in de Cubaanse Varkensbaai, op touw gezet door de CIA, en veel anderen waren niet bereid zo welwillend over de analytische vermogens van de CIA te denken.

Zoals de London Tribune stelde: ,,Geen enkele Engelse premier, zelfs niet de huidige, zou naar onze overtuiging de paleiswacht laten aantreden op grond van materiaal uit een onbetrouwbare bron als de CIA. [...] Als ze (de raketten) inderdaad worden geplaatst [...] dan mogen we veronderstellen dat (Sovjet-premier Nikita) Chroesjtsjov de kluts kwijt geraakt is en volledig afstand heeft genomen van het militaire beleid dat hij met zoveel moeite heeft verdedigd en uitgestippeld.''

Dergelijke sceptici werden pas overtuigd toen de Sovjets uiteindelijk erkenden dat ze inderdáád raketten op Cuba hadden geplaatst. Al toen Stevenson de foto's presenteerde, probeerde hij de Sovjet-ambassadeur bij de VN, Valerian Zorin, te bewegen toe te geven dat die raketten er waren. Zorin weigerde te happen, en Stevenson deed zijn befaamde belofte op antwoord te zullen wachten ,,tot de hel dichtvriest.''

Dat had lang kunnen duren. Als de Sovjets stilletjes de raketten hadden ontmanteld en weggehaald en hun bestaan nooit hadden toegegeven, zouden waarschijnlijk ook nu nog grote aantallen sceptici volhouden dat de hele episode gewoon een hysterische en oorlogszuchtige list van een wanhopige regering-Kennedy was om na twee jaar van forse mislukkingen eens een succes in de buitenlands politiek te boeken.

John Mueller is hoogleraar politicologie aan de Ohio State University.

© The Washington Post

    • John Mueller