Mest drijft PvdA en CDA uiteen

Op papier dragen CDA en PvdA de natuur allebei een warm hart toe. Maar over de kosten worden zij het waarschijnlijk minder snel eens.

Ze benadrukken allebei dat het nu geen tijd is voor spelletjes. Toch is die herhaalde waarschuwing allerminst een garantie dat Wouter Bos en Jan Peter Balkenende het snel eens zullen worden over de vraag wat er met de natuur en het milieu in Nederland moet gebeuren. Op papier lijken de verschillen niet erg groot, het milieu gaat CDA én PvdA aan het hart, maar hoeveel mag het kosten?

CDA-leider Balkenende wordt enigszins gehinderd door het strategisch akkoord van het vorig najaar gevallen kabinet. Dat akkoord bleek juist op de onderwerpen natuur en milieu voorzien van een stevig VVD-stempel. Weg met de minister voor milieuzaken, geen geld meer voor aankoop van natuurgebieden, het produceren van groene stroom hoeft niet langer aantrekkelijk te worden gemaakt en de kerncentrale in Borssele blijft, tegen de gemaakte afspraken in, gewoon open. Zaken waarmee CDA-leider Balkenende instemde, wat hem kwam te staan op stevige kritiek.

Bijvoorbeeld van Joke Waller-Hunter, hoofd van het VN-klimaatbureau en speciaal afgezant van VN-baas Kofi Annan. Dat Nederland zijn milieubeleid vorig jaar toevertrouwde aan een staatssecretaris wekte nogal wat bevreemding op de wereldwijde duurzaamheidsconferentie in Johannesburg, aldus Waller. Zij is volgens Time Magazine een van de tien meest invloedrijke Europeanen. Volgens Waller moet Nederland ernst gaan maken met het Kyoto-klimaatverdrag om de CO2-uitstoot in eigen land fors te verminderen.

Het tweede paarse kabinet stuurde belangwekkende nota`s naar de Tweede Kamer (de Vijfde Nota Ruimtelijke Ordening, het Milieubeleidsplan, het Nationaal Verkeers- en Vervoersplan). Het vorige regeerakkoord liet van dat ideeëngoed weinig of niets heel en voor ingrijpende maatregelen is er nu helemaal geen geld meer. De linker- of milieuvleugel in het CDA is hier bepaald ongelukkig onder en wil het deze keer anders doen.

En ook Balkenende lijkt in te zien dat hier en daar bijstelling nodig is. Het strategisch akkoord uit de voorgaande periode geldt niet meer, zo heeft hij eerder laten weten. ,,Alleen de partijprogramma's tellen'', aldus de CDA-leider. Van belang is ook een recente resolutie van de CDA-aanhang waarin goed rentmeesterschap wordt bepleit en het principe van de `de vervuiler betaalt' wordt benadrukt.

Toch lijkt het of de PvdA `van Wouter Bos en u' als het om milieu gaat, verder wil gaan dan het CDA. Echter, ook de PvdA zal helder moeten aangeven hoe die maatregelen kunnen worden gefinancierd. Ter vergelijking, in 1998 was er maar liefst nog 28 miljard gulden (bijna 13 miljard euro) voor allerlei milieuplannen. Nu vrijwel niks; allerlei claims zullen niet worden gehonoreerd. Maar de PvdA zal er wel voor waken om voor het milieu het begrotingstekort fors te laten toenemen omdat deze weg voor Balkenende nog altijd onbegaanbaar is.

Het meest waarschijnlijke scenario is dan ook dat CDA en PvdA fondsen zullen instellen. Wie wil bouwen in groene gebieden moet dat financieel compenseren. Zo kan het Mobiliteitsfonds straks worden gespekt met het kwartje van Kok. Voordeel is dat iedereen direkt kan zien waar dat geld aan wordt besteed. Overigens moeten de onderhandelaars van beide partijen het nog wel eens worden over de doelstelling van dit fonds, alléén wegen of ook een beetje natuur zoals de PvdA wil? Andere fondsen zijn denkbaar, zoals bijvoorbeeld voor de aankoop van natuurgebieden of voor het opkrikken van de leefbaarheid in de steden.

Er zijn meer milieukwesties waar CDA en PvdA het in de komende dagen over eens moeten worden. Kernenergie bijvoorbeeld. Gaat Borssele volgend jaar dicht of niet? Dat is nu wel het standpunt van de PvdA en de milieubeweging is de druk aan het opvoeren om hier aan vast te houden. Het CDA lijkt er wat soepeler mee om te willen gaan, de centrale zou jaren door kunnen draaien.

Dan is er de Waddenzee, waar volgens het CDA onder de bodem kan worden geboord, mits dat schuin vanaf land gebeurt. Die mogelijkheid bood althans het strategisch akkoord. De Pvda is hier vierkant tegen.

Andere vraag. Komt er een heffing op het bouwen in de open (groene) ruimte? Nu Balkenende het `eigen' CDA-programma weer als uitgangspunt heeft genomen, lijkt een akkoord tussen de winnaars van de afgelopen verkiezingen op dit belangrijke punt goed mogelijk.

Een onvermijdelijk probleem vormt de varkensmest. De uitstoot van nitraat is volgens Europese richtlijnen (veel) te hoog. Nederland wordt vanuit Brussel gemaand om zich aan de regels te houden, maar het CDA, van oudsher de partij voor de boeren, heeft geen trek om zich – zoals landbouwspecialist Atsma het omschrijft – ,,als braafste jongetje van de klas'' te gedragen. Voor de PvdA is nu juist die Europese richtlijn het uitgangspunt.

M.m.v. Arnoud Veilbrief