Twijfels over verkoop Donna Tartts boek

In het `Rapport literaire tijdschriften' was het Literair Produktie- en vertalingenfonds afgelopen zomer streng voor het in 1984 opgerichte Literatuur. Tijdschrift over Nederlandse Letterkunde. Dat blad werd ,,als literair tijdschrift steeds overbodiger''. De conclusie lag voor de hand: als Literatuur niet beter werd, moest de subsidie worden stopgezet.

Het rapport was aanleiding voor een forse restyling van het blad, dat zichzelf nu aanduidt als `magazine over Nederlandse Letterkunde'. Donderdag wordt het eerste nummer gepresenteerd. Het blad is er een stuk kleuriger op geworden, dunner bovendien en de letters zijn groter. Literatuur is zo een stuk minder grijs, waarbij de frisheid extra wordt aangezet door de nieuwsrubriek waarmee het blad opent. Die toont meteen een zwakte van een letterkundig magazine met de productietijd van een literair tijdschrift: de meeste nieuwsfeiten voltrokken zich in november. Een dergelijk bezwaar geldt het onderhoudende artikel van Ad Zuiderent over de watersnoodramp van 1953 in de letteren. De recensies zijn soms ook wat laat, maar soms ook aangenaam fel, zoals de aanval van August Hans den Boef op godsdienstwetenschapper Peter van der Veer.

De meeste ruimte wordt besteed aan een `dossier' over Vincent van Gogh en de letterkunde, waarvan het eerste stuk het interessantste is. Daarin schrijft Leo Jansen over wat Van Gogh zoal las en mooi vond: ,,in de Negerhut bij uitnemendheid zijn door de artist de dingen in een nieuw licht gesteld en alzoo zijn in dat boek, hoewel het reeds een oud, n.l. jaren geleden geschreven boek begint te zijn, alle dingen nieuw geworden.'' Het artikel over de invloed van Van Gogh op Louis Paul Boon bevat echter slechts een klein deel van wat er over dat onderwerp aan interessants te zeggen valt.

Opmerkelijk is de column van hoogleraar boekwetenschap Lisa Kuitert. Daarin betoogt zij dat er door Robbert Ammerlaan, de uitgever van Donna Tartt (nu bij de Bezige Bij), weliswaar wordt beweerd dat er sinds 1993 van haar boek De verborgen geschiedenis 770.000 exemplaren zijn verkocht, maar dat dat eigenlijk niet mogelijk is. Kuitert brengt haar stelling redelijk overtuigend, aan de hand van verkoopcijfers van andere bestsellers. Zij concludeert dat het boek na 1993 minstens 3000 weken op nummer vijf van de boekentoptien had moeten staan. Tartts toenmalige uitgeverij Ambo-Anthos was vanmorgen niet in staat de precieze verkoopgegevens van De verborgen geschiedenis te achterhalen. Ook in de columns houden de goede en zwakke kanten van Literatuur elkaar in evenwicht: de andere column is een betoog van Ton Anbeek dat zo flinterdun is (,,Wellicht wordt de abstracte kunst binnenkort naast de psychoanalyse en het Esperanto opgeborgen in het museum voor de aberraties van de twintigste eeuw'') dat je als welwillende lezer alleen maar kunt hopen dat het hier om een parodie of pastiche gaat.

Literatuur. Februari 2003. Amsterdam University Press, 48 blz. €6,–

    • Arjen Fortuin