`Kiem ramp mogelijk bij lancering'

NASA-onderzoekers wijzen steeds nadrukkelijker op een stuk losgeraakt isolatieschuim als oorzaak van de ramp met het ruimteveer Columbia.

Ron Dittemore, hoofd van het Space Shuttle-programma, erkende gisteren op een persconferentie in Houston dat een eerdere analyse, die had uitgewezen dat het stuk isolatiemateriaal geen kwaad kon, er wellicht naast zat en dat de zaak van voren af aan opnieuw wordt bekeken.

Tachtig seconden na de lancering van de Columbia op 16 januari raakte van de externe brandstoftank, gevuld met zeer koude vloeibare zuurstof en stikstof, isolatiemateriaal los. Deze tank is van een ouder type dat tijdens recente vluchten naar het internationale ruimtestation door een lichtere variant is vervangen. Analyse van de videobeelden van de lancering wees uit dat het brok keiharde schuim, 50 bij 40 bij 10 centimeter groot en een kilo zwaar, tegen de onderkant van de linkervleugel van de Columbia ketste. Bij die klap zouden hittewerende tegeltjes kunnen zijn beschadigd, wat bij terugkeer van de Shuttle in de dampkring een cascade aan problemen in gang zette, uitmondend in de volledige desintegratie van het toestel.

Inmiddels houdt de NASA er rekening mee dat het oranjekleurige isolatieschuim was bedekt met een laag ijs en dus aanzienlijk zwaarder was dan een kilo. Op de beelden van de lancering van de Columbia is te zien dat direct na de klap van het schuim op de vleugel een witte wolk van stof of damp opstuift, een indicatie voor ijsafzetting. Op het moment van het incident had het ruimteveer een snelheid van 2.000 km/u.

Uit de laatste gegevens blijkt dat de Columbia kort voor de ramp veel erger aan het zwalken was dan tot nu toe was gedacht. Waarschijnlijk kwam dit doordat de luchtwrijving op de linkervleugel toenam en het toestel uit balans bracht. De stuurraketten, die automatisch de Shuttle op koers moeten houden, konden hier niet tegenop. Oorzaak van die toenemende luchtweerstand is waarschijnlijk een oneffenheid in het vleugeloppervlak, zoals beschadigde of ontbrekende tegeltjes.

Inmiddels worden steeds meer restanten van de Columbia en zijn bemanningsleden gevonden. Zo'n 12.000 brokstukken zijn gelokaliseerd, waaronder een groot stuk van de neus van het ruimteveer. Het zoekterrein is naar het westen uitgebreid. De NASA is met name geïnteresseerd in brokstukken die in Californië, Nevada of New Mexico zijn neergekomen. Die zijn het eerst van de Columbia losgeraakt en en houden dus het meest verband met de directe oorzaak van de ramp. Dittemore, met zijn bewogen én doortastende optreden tijdens persconferenties de belichaming van de nieuwe openheid bij de NASA, zei gisteren dat hij hittewerende tegeltjes die in de westelijk gelegen gebieden zijn neergekomen, bijzonder graag aan nauwgezet onderzoek zou willen onderwerpen. ,,Die tegeltjes zijn extreem belangrijk voor ons. Ze vormen de sleutel tot de oplossing.''