Componist Peter Schat overleden

De componist Peter Schat is gistermorgen op 67-jarige leeftijd in Amsterdam aan kanker overleden. Schat was een van de belangrijkste Nederlandse componisten en schreef, vaak op basis van een links politiek engagement, een groot en gevarieerd oeuvre. Hij componeerde een aantal succesvolle en originele opera's, zoals Houdini (1977) en Aap verslaat de Knekelgeest (1980) en het prachtige orkestwerk De Hemel (1990). Maar de voormalige Notenkraker en sindsdien nog altijd polemiserende Schat was zeker ook de meest omstreden Nederlandse componist.

Peter Schat, immer mopperig en tegelijkertijd bevlogen, schreef, vaak in NRC Handelsblad, een groot aantal artikelen met veelal scherpe stellingnames op het gebied van muziek, cultuur en politiek. Ze werden gebundeld in De Toonklok (1984) en De wereld chromatisch (1988). Ook hield Schat in 1988 de Huizinga-lezing, getiteld Adem, waarin hij afstand nam van het avantgardisme en met muzikale voorbeelden zijn `Toonklok' toelichtte.

De `Toonklok', in 1982 door Schat in het Cultureel Supplement geïntroduceerd, was Schats zelf ontworpen harmonieleer, waarmee hij de muziekhistorie op een andere manier voortzette dan Schönberg en zijn volgelingen hadden gedaan met hun twaalftoonsmuziek en seriëlisme. Daarmee kwam Schat ook terug op zijn eigen avantgardistische verleden, waarin hij was opgeleid door Kees van Baaren en Pierre Boulez. In zijn eigen `hemel', zijn zolder in Amsterdam, maakte Schat zijn Toonklok aanschouwelijk door twaalf zelfgemaakte en gekleurde glas-in-loodramen tussen de zeven balken aan te brengen.

,,Muziek moet harmonisch zijn, natuurlijk en vanzelfsprekend'', zei Schat over zijn Tweede symfonie, opgedragen aan Rotterdam, die in 1983 in De Doelen in première ging. Schat was onderweg naar de negen symfonieën. ,,Ik heb voor het lieve vaderland wel wat in te halen'', vond hij, ,,omdat er in het Nederlandse componeren niet zo'n symfonische cultuur is.'' Schat kwam uiteindelijk tot drie symfonieën. Schat had ook in Amerika succes. Hans Vonk dirigeerde in St. Louis De Hemel en het voor Vonks toenmalige orkest gecomponeerde Arch Music for St. Louis.

NECROLOGIE: pagina 9