Tragische hang naar waarheid en genegenheid

Idealen zijn dwingelanden. Ze bieden houvast en ze maken blind. Hun samenbindende kracht is tevens een splijtzwam, want even hard als ze mensen bij elkaar brengen, drijven ze hen uiteen. Hierover gaat Harde polaroids, een voorstelling van regisseuse Alexandra Koch. De tekst is van de Brit Mark Ravenhill, die in ons land naam maakte met Shopping and Fucking.

Some explicit polaroids (1999) werd hier nog niet eerder gespeeld en dat is dom. Harde polaroids is grappig, wijs, droevig en spannend en die combinatie kom je zelden tegen. Met inzet van een thriller-achtige plot brengt Ravenhill de mentaliteiten van grotestadsbewoners in kaart; de stad heet Londen maar het verhaal zou zich evengoed in Rotterdam kunnen afspelen, de plaats van de Nederlandse première.

Een man komt op vrije voeten, hij heeft bijna twintig jaar in de bak gezeten en nu klopt hij aan bij zijn ex, die hem destijds aanzette tot het plegen van een linksradicale aanslag. Helen wil vooruit in de gevestigde politiek en ze wijst stoorfactor Nick de deur. Nicks odyssee door de moderne wereld begint. Hij wordt verliefd op een gogo-danseresje en hij ontmoet een seropositieve, postmoderne filosoof en diens Russische seksslaaf. En terwijl Nick zijn best doet om zich aan deze nieuwe denkwerelden aan te passen, is zijn slachtoffer van toen naar hem op zoek.

Al deze personages klampen zich aan constructies van de werkelijkheid vast en vooral aan elkaar. Hun theorieën schermen hen van andersdenkenden af maar trekken ook anderen aan, omdat niemand het in de eenzaamheid van zijn gedachtenbolwerk uithoudt. Het irrationele verlangen naar liefde ondermijnt hun zogenaamd rationele ideeën en in ruil voor wat genegenheid willen ze die ideeën best wegdoen. Alleen zijn ze steeds te laat.

Uit liefde voor Helen werd Nick radicaal, maar Helen is alweer verder. Uit liefde voor het danseresje wordt Nick postmodern, maar onderweg bekeert het danseresje zich tot het neoconservatisme van Nicks slachtoffer, van wie zij redding verwacht. En zo gaat dat maar door: de hunkering naar saamhorigheid leidt tot bekering, de bekering leidt tot fanatisme, het fanatisme leidt tot ongevoeligheid voor andermans behoeften en nooit komt men bij elkaar.

Koch confronteert de grote ideologische stromingen van vandaag de dag met elkaar zonder enige nadruk of zwaarte en zeker zonder partijdigheid. De tragiek van onze hang naar absolute waarheden wil zij tonen en daarin is ze geslaagd. Ze houdt afstand tot de figuren en wekt toch mededogen. Met dank, natuurlijk, aan de spelers: Debbie Korper, Wim Van der Grijn, Rutger Le Poole, Irene Slotboom, Dimme Treurniet en Jeremy Warcup degraderen zichzelf niet tot dorre ideeëndragers. In een kil decor zetten zij warmbloedige mensen neer, arme stakkers met een groot vermogen tot zelfillusie en een klein maar heftig kloppend hart.

Voorstelling: Harde polaroids, door Stichting Babba/ Ro Theater. Tekst: Mark Ravenhill. Regie: Alexandra Koch. Gezien: 24/1 Hal 4, Rotterdam. Tournee t/m 28/2. Inl (010) 404 6888.

    • Anneriek de Jong