PvdA voelt dat `het ijs heel dun is'

Of de PvdA gaat regeren of niet, het ontbreekt haar niet aan goede voornemens. De partij wil onder Wouter Bos niet langer `van de overheid'zijn, maar van de burger.

PvdA-leider Bos wil ,,naar een andere partij'' toe: namelijk naar de `PvdA van Wouter Bos én u'. En die partij is ,,van de mensen en onder de mensen''. Die partij stelt misstanden aan de kaak, ,,ook als we die zelf veroorzaakt hebben.'' Van die partij, zegt de partijleider, wordt de geloofwaardigheid niet langer bepaald op het Binnenhof, maar in de probleemwijken in Rotterdam en Arnhem, in de Millinxbuurt en Geitenkamp. Applaus.

Het verkiezingsprogramma, zegt Wouter Bos tegen zijn achterban, is natuurlijk enorm belangrijk. Maar dat mag niet leiden tot een ,,verbod op nadenken''. Bos wil namelijk nu juist ,,een partij leiden die niet elke keer denkt dat ze klaar is als een standpunt in druk is verschenen''. De PvdA wordt de partij van de permanente vernieuwing. Applaus.

Regeren is natuurlijk belangrijk, zegt de partijleider. Maar niet tot elke prijs: de kiezers van de PvdA hadden wel vertrouwen in de idealen van de PvdA, maar ze verwachten concrete resultaten. Dus als daar geen zicht op is, hoeft het niet. En trouwens, ,,een goede positie van de PvdA over vier jaar'' is meer afhankelijk van de ,,vernieuwing van onze werkwijze, organisatie, cultuur en mensen'' dan van regeringsdeelname, zegt fractieleider `uit principe' Bos.

De PvdA staat aan de vooravond van een nieuw tijdperk in haar geschiedenis. Tenminste, als alle voornemens over werkwijze en nieuwe politieke benadering die zaterdag klonken op het Politiek Forum, worden waargemaakt. Dit forum is een door voorzitter Koole in het leven geroepen verzameling van ruim honderd in de partij gekozen discussianten uit werkgroepen, netwerken en afdelingen. De vertrouwde pleidooien van Bos voor een niet-regenteske houding werden door de meeste sprekers van harte onderschreven. Deels gebeurde dat onder druk van de vrees dat de teruggekeerde kiezers ook zo weer vertrokken zijn. Teksten van Bos als: `2002' was niet `een foutje', `15 mei' was niet maar `een rimpeling', echoden ook in het forum. Zo wist een lid uit Limburg dat bij de PvdA-kiezer het ,,ijs maar heel dun'' is: hij had vaak gehoord dat zijn partij ,,nog een kans krijgt''. Een lid uit Noord-Holland maande het kader `alert' te zijn op de nieuwe leden die zich hebben aangemeld: ,,Zij hebben een andere insteek. Maar overal zitten nog oude bestuurders.''

Veelvuldig klonken pleidooien voor permanente aanwezigheid op straat, wat naar de overtuiging van veel PvdA'ers, naast het `Wouter Bos-effect', een sleutel was tot het succes in de verkiezingscampagne. Het ene na het andere afdelingslid gaf op van `folderbereidheid' in eigen kring: ,,Dat doen we al sinds maart.'' De één prees de lokroep van het stoepje voor de supermarkt ,,waar onze kiezers komen'', de ander richtte de pijlen op gemeenteraadsleden die eenmaal buiten het gemeentehuis toch niet de kiezer opzoeken, maar de vertrouwde bureaucratische wereld van een of andere welzijnsinstelling.

Het mag allemaal rekenen op instemming van Bos, die zelf verkondigt dat de nieuwe Kamerfractie zich niet mag ,,opsluiten op het Binnenhof''. Op het forum zinspeelde hij op de instelling van een ombudsman in de fractie, voor burgers met problemen, en een team van Kamerleden die als ,,ghostbusters in het land zijn om bureaucratie te signaleren.''

Achter deze vormvernieuwing daagt dan de nieuwe PvdA die volgens Bos ,,niet langer van de overheid is, maar van de burger''. Voorbij moet de tijd zijn dat de leden elkaar ,,continu ideologisch de maat nemen''. Resultaten moeten centraal staan. In die pragmatische houding kreeg Bos gisteren overigens alvast steun van het Politiek Forum voor de kabinetsformatie: er kwam geen enkele `harde' motie over ideologische punten die Bos per se niet weg mag geven. Als hij maar niet te veel weggeeft, meldde nog een bezorgde enkeling.