Kirgiezen geven Akajev zijn zin

De Kirgiezen hebben gisteren in een omstreden referendum in grote meerderheid ingestemd met grondwetswijzigingen die waren voorgesteld door president Askar Akajev. De internationale gemeenschap had voornamelijk kritiek op Akajevs initiatief.

Volgens nog onvolledige uitslagen heeft tachtig procent van de kiezers gisteren ingestemd met de grondwetswijzigingen. De opkomst was met 83 procent zeer hoog. De oppositie had de kiezers aangeraden thuis te blijven.

President Akajev – aan de macht sinds Kirgizië in 1991 onafhankelijk werd – presenteerde de amendementen op de grondwet als een verdere democratisering van het land. Het tweekamerparlement maakt plaats voor een parlement met één kamer. Dat parlement krijgt een deel van de bevoegdheden die de president tot dusverre had. De onafhankelijkheid van de rechtspraak wordt versterkt en alternatieve dienstplicht wordt mogelijk. In het referendum konden de kiezers zich ook uitspreken over de vraag of Akajev tot het aflopen van zijn ambtstermijn in 2005 mag aanblijven. Ook die vraag lijkt met grote meerderheid met ja te zijn beantwoord.

Het initiatief van Akajev is zowel door de binnenlandse opositie als door de internationale gemeenschap veroordeeld. De oppositie gelooft niet in de overdracht van bevoegdheden van Akajev aan het parlement; de president zou het parlement slechts een deel van de bevoegdheden teruggeven die hij eerder had afgepakt. Bovendien heeft de oppositie geen van haar voorstellen in de uiteindelijke reeks amendementen teruggevonden; ze heeft in een speciale commissie wel voorstellen kunnen doen, maar die bleken in januari geheel te zijn genegeerd. Waarnemers menen dat Akajev de grondwet vooral heeft gewijzigd in de hoop met cosmetische concessies een eind te maken aan demonstraties tegen zijn bewind die nu al een jaar aanhouden.

De internationale gemeenschap hekelde de veel te korte termijn tussen de bekendmaking van de grondwetswijzigingen, midden januari, en het referendum. De woordvoerder van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken, Richard Boucher, zei eind vorige week dat Akajev te weinig tijd voor debat heeft uitgetrokken en ,,geen rekening heeft gehouden met een breed spectrum van politieke vertegenwoordigers''. De ontwerpgrondwet bevatte ook ,,een aantal maatregelen die niet voldoen aan internationale maatstaven en die meer macht concentreren bij de president, ten koste van de rol van de burgerlijke samenleving.'' De Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa, de OVSE, uitte haar ongenoegen door geen waarnemers naar de volksstemming te sturen.