Columbia

De dood van de zeven bemanningsleden van de Columbia heeft de mensheid eraan herinnerd dat ruimtevaart allesbehalve routinewerk is. Op de ruim honderd vluchten die ruimteveren hebben gemaakt zijn er twee in een drama geëindigd – die van de Challenger bij de lancering in 1986 en afgelopen zaterdag die van de Columbia vlak voor de landing. Het was een menselijk, een technisch en voor de Verenigde Staten een nationaal drama. Met de aanslagen van 11 september nog altijd vers in het geheugen was een van de eerste vragen of er wellicht sprake was van terrorisme. Dat werd onmiddellijk uitgesloten en de VS zullen zich nu in een grondig, onafhankelijk onderzoek moeten verdiepen in de oorzaken van dit ongeluk.

De gevolgen zijn verstrekkend. De VS beschikten over vier ruimteveren, waarvan de oudste, de Columbia, is vergaan. Met de resterende drie shuttles valt onmogelijk het aantal voorziene vluchten uit te voeren voor de bevoorrading van het bemande internationale ruimtestation ISS, waaraan nog volop wordt gebouwd. Zeker niet nu voor onbeperkte tijd alle Amerikaanse vluchten geschrapt zijn. De tweede vraag is wat de toekomst zal zijn van NASA, het Amerikaanse ruimtevaartagentschap. NASA is jaar in jaar uit gekort op zijn budget, waardoor onder meer beslissingen over vervanging van de verouderende shuttles telkens zijn uitgesteld. Ook de begrotingsplannen van president Bush voorzien in een daling van het NASA-budget. NASA geniet al lang niet meer de populariteit van de jaren van de bemande maanvluchten, hoewel juist de onbemande vluchten naar verafgelegen bestemmingen in de ruimte spectaculaire wetenschappelijke resultaten hebben opleverd.

Dodelijke ongelukken in de ruimtevaart spreken meer tot de verbeelding dan de dood van testpiloten bij proefvluchten, van militairen in oorlogsgebieden of van ordinaire verkeersslachtoffers. Bemande ruimtevaart is een risicovolle bezigheid en alle betrokken zijn zich hiervan bewust. Ook de astronauten, de mannen en vrouwen die zich vrijwillig de ruimte in laten schieten. Over de pioniers van het Amerikaanse bemande ruimtevaartprogramma schreef Tom Wolfe ooit het klassieke boek `The right stuff' (1979). De pioniersmentaliteit van de jaren zestig, gevoed door de politiek-ideologische wedren in de ruimte met de Sovjet-Unie, is veranderd. Nu werken Amerikanen en Russen intensief samen in hun ruimtevaartprogramma's en hebben de Russen aangeboden lanceringen over te nemen.

Nog altijd is ruimtevaart omgeven met een aureool van menselijke nieuwsgierigheid, ontdekkingskoorts, technisch vernuft, grensverlegging en heldhaftigheid. Zolang de Verenigde Staten zich hierdoor laten inspireren, zal de bemande ruimtevaart met nieuwe missies doorgaan. Ook na de dood van de zeven astronauten van de Columbia.