Chaotisch geschreeuw

Het leverde mooie plaatjes op voor het NOS-Journaal. Als de aandelenbeurs op het Damrak bijvoorbeeld was gekelderd, zag de kijker altijd beelden van schreeuwende mannen in felgekleurde jasjes, samengeklonterd in rugbyscrums. Je zou het kijkersbedrog kunnen noemen: de beelden waren van de optiebeurs, waar handelaren nog op de beursvloer zaken met elkaar deden. Hun marktwaar: opties, rechten om een aandeel tot een bepaalde datum te kopen of verkopen. De `gewone' aandelenhandel levert al jarenlang geen mooie taferelen meer op. De zogeheten commissionairs zitten gewoon op kantoor en doen vanachter het computerscherm hun transacties.

Sinds 9 december is de optiehandelaar eenzelfde lot beschoren. De Amsterdamse beurs is gestopt met de vloerhandel, de open outcry, en overgestapt naar de schermenhandel. En daar gaat de documentaire Afscheid van de vloer van Edwin Trommelen en Paul Enkelaar over. In deze film worden drie handelaren gevolgd in de laatste drie maanden voor de overgang.

Ze vinden het allemaal jammer dat de beursvloer verdwijnt. ,,Als ik het gratis mocht doen, dan stond ik er nog'', zegt Fred Winia, een van de optiehandelaren die gevolgd wordt. ,,Het is net een café.'' De filmmakers laten drie mannen zien met passie voor het vak, snelle rekenaars die van het spel houden op de beursvloer. De documentaire mijdt het clichébeeld van gladde types, met dure auto's, die voortdurend aan het gokken zijn met enorme bedragen.

Dat laatste heeft ook zijn nadelen. Over miljoenentransacties, de grote financiële belangen die er op spel staan, wordt amper gesproken. Ook Nick Leeson, de man die de Britse bank Barings door speculatie te gronde richtte, stond ooit in gekleurd jasje te schreeuwen op een beursvloer.

Optiehandel is voor de meeste mensen een abstract vak. Ook na het zien van deze documentaire zal de leek nog steeds niet goed begrijpen waarom die jongens zo hard stonden te schreeuwen in een geheimtaal. En pas in het laatste deel van de documentaire wordt enigszins ingegaan op de risico's en spanningen die het beroep met zich meebrengen. Het is zoals oud-beurscoryfee Sem van Berkel in de film opmerkt: op de vloer is het oorlog en iedereen gaat er wel eens ,,hard op zijn bek''.

Dokument: Afscheid van de vloer, NCRV, Ned.1, 22.55-23.40u.