Zweetpakken

Een eventuele oorlog in Irak, een grondoorlog, moet nog in april zijn beslist. Daarna is het in Irak te heet om de troepen tegen strijdgassen te beschermen en tegelijk nog iets van hun gevechtskracht te bewaren. Boven de 25 graden celsius is er in de zware beschermende kleding niet te opereren. Daarom hebben de Amerikanen zo'n haast.

Dat is de laatste maanden zonder ophouden benadrukt. Tussen april en november is er in Irak geen werkbare verdediging mogelijk tegen NBC-wapens: nucleaire, biologische en chemische wapens. Maar de vraag is: is dat beeld wel juist? ``Absoluut'', zegt een technicus van TNO's Prins Maurits Laboratorium, dat onder meer de bescherming tegen NBC-wapens onderzoekt. ``Er wordt zelfs beweerd dat het `window of opportunity' eigenlijk al verstreken is. In het soort NBC-pakken dat nu wordt uitgereikt houd je het bij warm weer hooguit een uur of anderhalf uit. Je zweet eruit.''

Het is ook de conclusie die is terug te vinden in het `NBC Field Handbook' (FM 3-7) van het Amerikaanse leger (internet-editie september 1994). In reeksen tabellen is aangegeven hoe lang de militair, afhankelijk van de heersende temperatuur en het werk dat hij doet, in een volledig gesloten NBC-pak kan of mag rondlopen. De beperkende factoren daarbij is de snelle `heat buildup' en de `heat stress' en `dehydration' die er het gevolg van zijn. Oververhitting en dorst. Het handboek verdeelt de soorten inspanning in licht, matig en zwaar en definieert een matige inspanning (schuttersput graven, tijgeren, lopen met rugzak van 20 kilo) als een activiteit die een vermogen van 325 tot 500 watt vraagt. Bij 28 graden celsius kan een man die zich matig inspant maar 50 minuten in een volledig gesloten NBC-pak doorbrengen. Dat geldt dan voor een gezonde, uitgeruste en volledig gehydrateerde man, een man dus die steeds voldoende te drinken had. (Moderne gasmaskers hebben een voorziening die het veilig drinken mogelijk maakt.)

Een geloofwaardige dreiging met een gifgasaanval kan de Amerikaanse gevechtskracht dus inderdaad zwaar aantasten. Toch valt er wel enigszins te relativeren. Veel voertuigen, zoals de M1A1 Abram tank, zijn uitgerust met eigen luchtfilters, de bemanning hoeft er geen gesloten pak te dragen. Ook zullen er groepsonderkomens zijn (tenten met sluizen of een soort grote containers) waarbinnen de manschappen hun NBC-pak niet hoeven te dragen. Het belangrijkste is dat het moment waarop het NBC pak totaal gesloten moet worden lang kan worden uitgesteld. Een groot verschil met de vorige Golfoorlog is dat detectie-apparatuur voor het signaleren van zenuwgas, mosterdgas of ander strijdgassen sterk is verbeterd. Men kan het aantrekken van het NBC-pak tot het laatste uitstellen.

Onder de dreiging van een aanval met chemische wapens kent het Amerikaanse leger oplopende graden van paraatheid. In de fase `MOPP zero' (mission-oriented protective posture level zero) draagt de militair zijn gasmasker in een tas op het lichaam en houdt hij zijn NBC-pak onder handbereik. Dat NBC-pak, meestal de BDO (battledress overgarment) genoemd bestaat uit een stevige, ruimvallende jas en broek die over het standaard gevechtspak worden aangetrokken. Bij erg warm weer kunnen ze ook direct over het ondergoed worden gedragen.

actief kool

De BDO is gemaakt van een dicht weefsel (50/50 nylon-katoen, waterwerend gemaakt met een finish van Quarpel) dat niet helemaal gasdicht is om toch nog enige ventilatie te handhaven maar dat onverhoopt binnengedrongen gifgas adsorbeert. De binnenzijde van het pak bestaat uit een laag PUR-schuim waarin zeer veel actief kool is opgenomen. De PUR-laag is weer met een nylon-katoen weefsel afgedekt, maar deze verhindert meestal niet dat de drager zwart wordt van de kool. Het complete pak weegt bijna vijf kilo. Het wordt bewaard in een gasdichte tas (vapor barrier bag) die voorkomt dat het koolstof al is verzadigd voor het nodig is.

Gaat fase MOPP1 in dan moeten broek en jas worden aangetrokken. In een hete omgeving mag de jas nog open blijven staan. In fase MOPP2 moeten ook de overlaarzen van vinyl worden aangetrokken. Zijn er tekenen dat een bescherming volgens MOPP3 raadzaam is dan wordt het gasmasker met de bijbehorende kap opgezet. Is tenslotte de dreiging zo acuut dat paraatheid MOPP4 in werking treedt dan gaat de jas dicht en worden ook de handschoenen van butylrubber aangetrokken. Nu is de omhulling totaal.

Het dragen van de BDO in MOPP4 is geen pretje. De overlaarzen bemoeilijken het gaan en het zware pak, waaronder vaak nog een kogelvrij vest, hindert de ademhaling, meer nog dan dat het gasmasker dat al doet. Het zicht is beperkt, de communicatie hapert en een opvang voor urine of uitwerpselen ontbreekt. Het ergst van dit al is de `heat stress'.

Dat blijkt ook uit de medisch-biologische literatuur. Er is een keur aan artikelen, vooral gepubliceerd in `Aviation, space, and environmental medicine' en in `Military medicine' waarin de misère van de man in het NBC-pak wordt geobjectiveerd. Als maatgevend voor zijn lichamelijk lijden gelden onder meer de kerntemperatuur, huidtemperatuur, zuurstofverbruik, hartslag en transpiratie. Veel van het onderzoek is vergelijkend onderzoek, de effecten van bestaande pakken worden er vergeleken met die van allerlei pakken die nog in ontwikkeling zijn.

De Amerikanen verwachten veel van het programma JSLIST (joint service lightweight integrated suit technology) dat eigenlijk al voltooid had moeten zijn. Streven is het actief kool te vervangen door een mengsel van chemicaliën dat zenuwgassen en andere gassen actief ontleedt (hydroliseert) en dat bovendien bacteriën en virussen onwerkzaam maakt. Ook wordt er onderzoek gedaan aan pakken met actieve koeling, dus met een motortje dat een koelmiddel rondpompt.