Zelfs felste republikein wordt vrolijk

Hoeveel videocamera's er op 2 februari 2002 in het centrum van Amsterdam aan het draaien waren is niet te schatten. Maar het moeten er duizenden geweest zijn. Wie een jaar geleden niet thuis voor de buis zat op het moment dat kroonprins Willem-Alexander en Máxima Zorreguieta elkaar het jawoord gaven, stond op de Dam te filmen, zo blijkt uit de documentaire Nader tot Máxima die zondagavond door de VPRO wordt uitgezonden. Regisseur Albert Elings verzamelde meer dan honderd uur videobeelden, geschoten door 120 amateurfilmers. Het kostte hem zeven maanden om het materiaal te monteren. Wat overbleef is een 55 minuten durende film vol schokkerige en onscherpe beelden van feestende onderdanen, demonstrerende krakers en nerveuze paarden – een conceptueel kunstwerk dat zelfs de halsstarrigste republikein vrolijk zal stemmen.

Nader tot Máxima is in de eerste plaats een film van en over het Nederlandse volk. Anders dan de titel doet vermoeden spelen Máxima en haar prins in dit portret slechts een bijrol. Steeds als het bruidspaar passeert, is er wel een vlag of een agent die het zicht blokkeert. De enige keer dat ze duidelijk in beeld komen is wanneer een oranjefan zijn handycam richt op een van de grote videoschermen die in de stad zijn stad zijn opgesteld. Maar dan wordt het plaatje ontsierd door een batterij chemische toiletten.

Zo geregisseerd en voorspelbaar als de televisie-uitzendingen op 2-2-2002 waren, zo heerlijk spontaan ogen de beelden in deze reportage. Nader tot Máxima moet het hebben van de vluchtige momenten die aan de camera's van de NOS voorbijgingen: de anarchist die in de boeien geslagen wordt, de travestiet die worstelt met zijn oranje hoepelrok, of de marinier die flauwvalt en snel door zijn collega's buiten beeld wordt getrokken. Pluspunt van de film is het ontbreken van een vertelstem. In plaats daarvan hoor je het nuchtere Hollandse commentaar van de videomakers zelf. ,,Ze heeft weer zo'n vreselijke hoed op'', klinkt het als prinses Laurentien voorbijloopt. En, bij het zoveelste wazige shot van de gouden koets, ,,die stomme knol zit ervoor''.

Elings' documentaire heeft een eenvoudige chronologische opbouw, maar is doorspekt met subtiele thematische lijntjes. Zo komen er opvallend veel kinderen, oranje gebakjes en keukentrapjes in voor. De mooiste rollen zijn weggelegd voor de muzikanten van een fanfaregroep: 's ochtends vroeg marcheren ze nog monter over de Magere Brug, aan het eind van de film staan ze ladderzat op een rijtje in een steeg te plassen.

Dokwerk: Nader tot Máxima, VPRO, Ned.3, 22.40-23.40u.

    • Sandra Smallenburg