Terroristen laten zich gewoonlijk niet registeren

De registratie van islamitische migranten in de VS roept veel weerstand op. De immigratiedienst sust de betrokkenen, maar ze zijn er niet gerust op.

Khaled Dawoud, een in Washington gestationeerde journalist van het Egyptische dagblad Al Ahram, kan zich nauwelijks indenken dat de islamitische wereld overtuigd is geraakt door het Amerikaanse charme-offensief. De speciaal ontworpen tv-spots van tevreden Amerikaanse moslims lijken niet te rijmen met de registratieplicht waaraan moslim-migranten in de VS sinds december zijn onderworpen.

Dawoud legde die vraag vorig maand voor aan Charlotte Beers, de onderminister van Buitenlandse Zaken die is belast met de pijnloze bestrijding van het anti-Amerikanisme in het Midden-Oosten en Azië. Zij liet tv-spotjes maken van positief gestemde Amerikaanse moslims die vervolgens in de islamitische wereld werden uitgezonden. Uit haar wat onhandige antwoord tijdens een persbijeenkomst in Washington bleek dat ook haar de ironie niet was ontgaan. ,,De eerste taak van president Bush is het Amerikaanse volk beschermen.'' Dat die veiligheidswens haar propagandacampagne indirect had besmeurd kon zij niet voorkomen.

Inmiddels is de registratiecampagne van de Amerikaanse Immigratie- en Naturalisatiedienst (INS) in een nieuwe fase beland en hebben bezoekers uit 25 vooral islamitische landen een tweede kans gekregen om zich alsnog te registreren. Ze zijn verplicht tot het beantwoorden van vragen, het afgeven van vingerafdrukken en het laten maken van portretfoto's. Volgens de dienst is dat noodzakelijk om een beeld te krijgen van de achtergrond van bezoekers aan de VS die afkomstig zijn uit landen waar het anti-Amerikanisme hoogtij zou vieren. Het programma maakt deel uit van de strijd tegen de terreur, maar moet volgens de INS ook migranten verzekeren dat Amerika achter hen staat wanneer ze worden gediscrimineerd.

Maar wat de campagne tot nog toe vooral heeft bereikt, is grote onrust onder de migranten en felle protesten van burgerrechtenorganisaties. Zij herinneren aan de internering van Amerikaanse-Japanners in de Tweede Wereldoorlog en spreken van het oppakken van mensen op grond van hun ras en religie. Het hele plan dreigt een groot pr-fiasco te worden voor Bush.

De bestaande verwarring is deels te danken aan onhandigheid van de INS. Zo had de dienst op haar web-site in het Arabische foutief vermeld dat iedereen die na september 2002 in de VS was gearriveerd, meldingsplicht had. Dat had vóór die datum moeten zijn, maar niemand binnen de INS die het door had. Sinds september 2002 worden alle betrokken nationaliteiten al bij aankomst op het vliegveld geregistreerd.

Bovendien had de dienst aanvankelijk beloofd dat het om niet meer dan een registratie ging. Maar al snel bleek dat veel van de 15.000 buitenlanders die zich vrijwillig meldden gewoon werden opgepakt, vooral wegens verlopen verblijfspapieren. Steeds meer migranten piekeren er niet meer over zich alsnog te melden. Een aanzienlijke groep migranten is naar Canada gevlucht. Daar hebben vooral veel Pakistanen politiek asiel aangevraagd.

Maar registratie is hard nodig, zegt Dan Stein, directeur van de Federation for American Immigration Reform in The Los Angeles Times. ,,Hoe vaak hebben we in de afgelopen jaren niet meegemaakt dat mensen die door de INS opgepakt hadden moeten worden, werden vrijgelaten en aan het moorden sloegen?'' Daniel Pipes vindt dat je er niet om heen kan: ,,Het is totaal on-Amerikaans, maar niets doen is een uitnodiging aan het terrorisme'', schrijft hij in de New York Post. Als dat ten koste gaat van de burgerrechten is dat maar jammer. ,,Veiligheidsoverwegingen hebben voorrang.''

Terrorisme-expert Julliette Kayyem, verbonden aan Harvard University, vindt registratie zinloos. Het verzamelen van enorme hoeveelheden informatie acht zij vooral niet effectief omdat een organisatie als de INS een bijzonder slechte reputatie heeft op het gebied van registratie en organisatie. ,,Het gaat feitelijk om het opsporen van illegale migranten'', zegt ze in The Washington Post. In de VS zijn 300.000 migranten `zoek'. Daarvan zijn er inmiddels nog maar 1.100 opgespoord. ,,Het idee dat hierdoor terrorisme kan worden voorkomen is absurd.'' Potentiële terroristen zullen zich nooit vrijwillig aangeven.

Selectie en registratie op grond van nationale afkomst slaat sowieso de plank mis, zegt Kareem Shora in The Los Angeles Times, wanneer ,,de volgende terrorist van Al-Qaeda misschien iemand is als [het blanke Talibaanlid] John Walker Lindh of [de Brits-Jamaicaanse terrorist] Richard Reid''. Iemand die niet door de INS wordt opgemerkt. Shora is een jurist van het Amerikaans-Arabisch comité tegen discriminatie.

Arabische Amerikanen, Noord-Koreanen en Iraniërs, soms al jaren in de VS, zijn razend. Vooral Iraniërs, een relatief welvarende groep, hebben hun verbijstering geuit. ,,We hebben veel geleden. Daarom zijn we hier. We zijn gevlucht voor de ayatollah en de [radicale] islam. We vormen een patriottische groep in de VS'', zegt Babak Sotoodhe, een Amerikaans-Iraanse advocaat, in de LA Times. ,,Waarom zijn wíj dan doelwit?''