SNELHEIDSDUIVELS EN WEGPIRATEN

BMW-rijders zijn wegpiraten en vrouwen zijn betere chauffeurs dan mannen. Leo de Haas (43) weet het zeker, de meeste verkeersclichés zijn gewoon waar.

De Haas heeft van het bestuderen van weggedrag zijn beroep gemaakt. Als cameraman voor het NOS-journaal zat hij vijftien jaar geleden veel op de weg. Hem viel iets geks op. Automobilisten die op een feestje nog gezellig met elkaar optrokken, bleken achter het stuur in staat elkaar de nek om te draaien. De Haas bedacht dat het een goed idee zou zijn opmerkelijk verkeersgedrag op video vast te leggen en de overtreders later met hun eigen gedrag te confronteren.

Wat opgezet was als een eenmalige documentaire van drie kwartier, groeide uit tot een van de bestbekeken televisieprogramma's. Al ruim twaalf jaar zendt de NCRV Blik op de Weg uit, dat soms meer dan twee miljoen kijkers trekt.

Met een politieman achter het stuur legt het videovoertuig van Blik op de Weg jaarlijks zo'n 100.000 kilometer af. Het is een arbeidsintensief programma, want minder dan 1 procent van de opgenomen beelden komt op tv. De Haas verzamelt voorbeelden van weggedrag waar de kijker met plezier, verbazing en soms ook met verbijstering naar kijkt: door rood rijdende weggebruikers, gevaarlijke inhaalmanoeuvres, snelheidsduivels die in de mist met 150 kilometer per uur over de snelweg jakkeren, automobilisten die achter het stuur de post doornemen.

Toch rijdt de Nederlandse automobilist gemiddeld niet slecht, vindt De Haas. In de loop der jaren heeft hij een fijne neus gekregen voor wegpiraten. Een oude Volvo 240 volgen, dat is zinloos. Daarin zitten altijd keurige chauffeurs. Maar vertegenwoordigers in een donkere BMW 5-serie, daar blijft de videowagen graag achter hangen. ,,Die gaan op de snelweg naar de 160 kilometer per uur, daar kan je de klok op gelijk zetten. Soms rijden we lange tijd achter een BMW die keurig 100 rijdt. Dan kijken we elkaar in de auto aan. Wat is er aan de hand? Zou die man ziek zijn, zijn auto stuk? Dan volgen we maar weer een jonge jongen in een snelle GTI met van die dikke uitlaten. Dat is altijd prijs.''

In de twaalf jaar dat hij voor Blik op de Weg het verkeersgedrag bestudeert, is het beslist onveiliger geworden op de weg, zegt De Haas. ,,Wat ik nu ga zeggen is niet politiek correct. Maar als je problemen niet benoemt, kan je er niks tegen doen. De cliché-uitdrukking `rijden als een Turk' heeft helaas een kern van waarheid. Veel Marokkanen, Turken, Algerijnen, ze rijden anders dan wij gewend zijn. Daar waar zij vandaan komen is hun rijstijl heel gewoon en geaccepteerd. Maar hier niet, en dat geeft wrijving. Bij staandehoudingen blijken veel buitenlanders ook geen Nederlands te spreken. Dat leidt aan twee kanten tot ergernis. Ook omdat ze vaak een houding hebben van `ik ben een man en je komt niet aan mijn auto'.''

Mannen en auto's is sowieso een precaire verhouding, zegt De Haas. ,,Mannen geven probleemloos toe dat ze nog geen spijker in de muur kunnen slaan. Maar heb je ooit een man horen zeggen dat hij zo'n slechte chauffeur is?''

De ongevallenstatistieken bewijzen dat vooral jonge mannen een gevaar op de weg vormen. ,,Toen ik 18 was reed ik zelf ook als een randdebiel'', zegt de programmamaker. ,,Je denkt dat je de beste chauffeur van Nederland bent en je wil laten zien hoe viriel je bent. Scheuren, scheuren, scheuren. Pas toen ik een jaar of 33 was, ging ik wat defensiever rijden.''

Vrouwen nemen in het verkeer volgens De Haas veel minder risico. ,,Bij staandehoudingen reageren ze ook veel minder agressief.''

De laatste tijd signaleert De Haas een aantal nieuwe verschijnselen op de snelweg. Verboden gekleurde `pretlichtjes' in de gril of achter de voorruit. Niet handsfree bellen zorgt voor veel gevaarlijke situaties. Maar het meest verbaast De Haas zich over de grote hoeveelheid verbaal geweld bij de staandehoudingen. ,,We krijgen steeds meer auto's op een beperkt aantal vierkante meters. Veel automobilisten kost het moeite hun emoties de baas te blijven.''

Veel raadgevingen voor de nieuwe minister van Verkeer heeft De Haas niet. Het is domweg te druk geworden op de weg. Maar één oproep wil hij wel doen. Onlangs zag hij het weer. Een gloednieuwe Volvo V70, voorzien de nieuwste veiligheidssnufjes. Maar met een achterbank vol kinderen die niet in de riemen zaten. ,,`Ja, ze willen niet', verklaarde de bestuurder. Razend word ik dan. Als iedereen eens begon zijn veiligheidsriem te dragen, scheelt dat alleen in Nederland al 65 doden en vele honderden gewonden per jaar.''