Ibsen

In zijn column van 27 januari veronderstelt Frits Abrahams dat Ibsen in 1891 een zinnetje als `Ja, achterlangs, dat vind ik altijd heel opwindend' niet zou hebben aangedurfd. Maar het staat er wel degelijk. Ibsen gebruikt het woord `bagveien' en dat kan zowel achterom, of zo men wil: achterlangs, als geheime doorgang betekenen. In zijn briljante enscenering van Hedda Gabler greep regisseur Frans Strijards deze passage destijds aan om van het betreffende personage een liefhebber van de herenliefde te maken.

Of Ibsen dat indertijd allemaal ook zelf zo bedacht heeft? Wie weet. In ieder geval had Freud een hoge pet op van zijn Noorse tijdgenoot. Hij schreef een uitvoerige analyse van Ibsens Rosmersholm (1886), waar hij op de achtergrond een verborgen, incestueuze vader-dochterrelatie mee zag spelen.