Bezuinigen op zwemles, schoenen en hondenvoer

De portemonnee van Nederlandse consumenten blijft steeds vaker dicht, zo blijkt uit CBS-gegevens. Aan schoenen, kleding en boodschappen wordt minder geld besteed. `Nu koop ik alleen nog in het weekend chips.'

Vertederd kijkt Angelique Heeren naar de grote zwarte hond die uitgestrekt onder de televisie ligt. Ze heeft hem al zeven jaar. Eigenlijk moet hij volgens haar naar de dierenarts. ,,Hij is enorm aan de diarree'', verzucht ze. ,,Heeft een wrat op zijn rug, een wond in zijn oor. Maar ik heb het geld er niet voor.''

Angelique Heeren (26) heeft een uitkering van ongeveer 730 euro. Werken lukt niet meer, want ze heeft een gedraaide ruggenwervel die niet geopereerd kan worden. Van de uitkering gaat elke maand 545 euro op aan huur. ,,Van wat overblijft kan ik net mezelf en mijn twee kinderen onderhouden. Aan het einde van de maand is het geld tot op de cent op. Ik moest laatst naar de tandarts en dat kostte me 134 euro. Dan kom ik dus aan het eind van de maand 134 euro tekort. Er zijn gewoon geen extraatjes meer.''

Heeren woont in Breda in de wijk Princenhage, een demografisch gezien gemiddelde Nederlandse wijk. Ze zegt nu moeilijker rond te kunnen komen dan een jaar geleden. Haar oudste, Ricardo, kan niet op zwemles. En vooral de dagelijkse boodschappen vindt ze ,,ontzettend duur'' geworden. ,,De invoering van de euro was daarvan de grootste oorzaak. Ik denk bij 2,25 nog steeds aan guldens.''

Ze lette altijd al goed op wat ze uitgeeft, maar sinds kort bezuinigt ze ook op de boodschappen. ,,Nu koop ik alleen nog in het weekend chips. In plaats van een hele bak hondenvoer, vul ik nu de helft met voer. De rest meng ik met brood en beschuit.''

Het veranderende uitgavenpatroon van Heeren weerspiegelt zich in de cijfers die het Centraal Bureau voor de Statistiek eergisteren bekend maakte: in november is, vergeleken met dezelfde periode in 2001, 1,2 procent minder besteed aan duurzame goederen. Huishoudelijke artikelen, zoals hondenvoer, werden relatief minder aangeschaft: de achteruitgang bedroeg 2,6 procent.

Niet alleen in supermarkten wordt minder uitgegeven. Ook kleding- en schoenenwinkels zien dalende omzetten. In november liepen de omzetten van kleding en schoeisel met respectievelijk 2,3 en 6,7 procent terug. De vooruitzichten zijn slecht. Uit andere cijfers van het CBS, die ook eerder deze week werden bekendgemaakt, bleek dat de barometer voor de toekomst, het consumentenvertrouwen, in januari weer gedaald is ten opzichte van december. ,,Vooral over het economisch klimaat is men veel pessimistischer dan eerder'', zegt het CBS. De koopbereidheid komt lager uit. De onderzoekers verwachten dat Nederlanders niet alleen gaan besparen op relatief goedkope producten, maar juist op grote aankopen.

,,Natuurlijk merken winkeliers dat klanten minder te besteden hebben'', zegt Jacqueline Hoogewerf van de branchevereniging van Grootwinkelbedrijven in Textiel en Schoenen, dat onder meer ketens als Vendex KBB, C&A, Van Haaren en Schoenenreus vertegenwoordigt. ,,Maar dat het slecht gaat, zullen onze winkeliers niet snel zeggen.''

Hoogewerf zegt dat de detailhandel geluiden over economisch mindere tijden en een oorlogsdreiging maar overdreven vindt. ,,Het enige dat ze merken van wat soberder tijden, is dat er grote interesse is voor de vrolijk getinte voorjaarscollecties.''

Hoogewerf draagt nog een argument aan waarom meer waarde aan het positieve geluid van de winkeliers gehecht zou moeten worden dan aan de CBS-gegevens over november. De cijfers laten zien dat in oktober veel is aangeschaft, waardoor klanten een maand later minder kochten. ,,Als je in oktober schoenen koopt, doe je dat in november niet nóg een keer.'' Desondanks zien winkeliers wel een teruggang in de aankoop van `impulsartikelen', zoals riemen, sjaaltjes en handschoenen, aldus de branchevereniging.

Naast de besparingen op consumentengoederen proberen Nederlanders ook te bezuinigen door forse investeringen uit te stellen. Kleine aannemers krijgen minder bouwopdrachten voor renovaties en woninguitbreidingen, zoals serres en dakkapellen, meldt brancheorganisatie Bouwned. En de Centrale Branchevereniging Wonen noemt haar meest recente cijfers ,,niet rooskleurig'': over het eerste halfjaar van 2002 waren de afzetdalingen ,,fors'' en daalde de omzet, ondanks de prijsverhogingen die de detailhandel doorvoerde om het verschil goed te maken. Enkele voorbeelden: 3,7 procent minder verkochte meubels, 8 procent minder verkochte meters raambekleding en 2,2 procent minder keukens.

Mindy en Michael Penning, die net als Angelique Heeren in de Bredase wijk Princenhage wonen, denken niet dat ze dit jaar minder te besteden hebben. Michael Penning (32) merkt wel dat het rustiger is in de machinefabriek waar hij werkt. ,,Er komen minder opdrachten binnen. We merken dat veel multinationals terughoudender zijn in hun investeringen.'' Het paar ziet de economie dit jaar nog niet herstellen.

Mindy (29): ,,De dreiging van een oorlog in Irak is niet goed voor de economie. Het zal nog even duren voordat het vertrouwen is teruggekeerd.''

Toch zijn zij niet van plan ergens op te bezuinigen. ,,Voor mijn gevoel zijn de prijzen in de supermarkt vorig jaar met de invoering van de euro al hoger geworden en op de aanbiedingen lette ik altijd al.''

Ook stellen zij – in weerwil van de CBS-voorspellingen – grote uitgaven niet uit. ,,Integendeel'', zegt Michael Penning, ,,al drie jaar staat op het lijstje dat we dubbel glas willen en openslaande deuren naar de tuin. Dit jaar gaan we dat ook echt doen.''