ABC voor schone overheid

Toen ik in 1971 in Nederland kwam werken, vielen mij bij vergelijking met werkkringen in het buitenland drie dingen op:

In mijn ogen ging de overheid verkwistend met geld om.

Er was (wederom relatief tot mijn ervaringen) geen efficiënte financiële administratie, noch bij de ministeries, noch bij de lagere overheden.

De bevolking nam dit erg laconiek op, terwijl ze enorme belastingen moest afdragen.

Ondertussen is er veel bezuinigd. In mijn vroegere werkkring (een universiteit) gingen de bezuinigingen vooral ten koste van de

`core business', in dit geval het onderzoek en in iets mindere mate het onderwijs. Betreffend deze twee budgetposten moet mijn vroegere faculteit het thans stellen met minder dan de helft van de budgetten in 1990. Maar elders gaat de verkwisting vrolijk verder en de financiën zijn nog net zo min op orde als dertig jaar geleden.

Uw artikel over de `quango's' toont op onthutsende manier aan welke orde van grootte deze verschijnselen bij de Nederlandse overheid aangenomen hebben. Ondertussen lijkt het erop dat de bevolking hier minder laconiek over is. Maar de kiezer schijnt niet te beseffen dat financiële wanorde de hiel van Achilles van de Nederlandse overheid is.

Volgens uw artikel kan de Rekenkamer 40miljard euro van de budgetten van de quango's niet traceren, terwijl van nog eens 40 miljard euro onduidelijk is of zij nuttig besteed zijn. Zie hier een enorme ruimte voor fikse bezuinigingen.

Zie verder hieronder mijn verkiezingsprogramma (in mijn ogen echt `liberaal' in vergelijking met dat van de VVD):

Bezuinig 30 miljard op de quango's en maak de toewijzing van de resterende budgetten afhankelijk van de doelmatigheid van de middelenbesteding.

Pas de schijventarieven van de inkomstenbelasting aan aan (bijvoorbeeld) de Duitse `Lohnsteuertabellen' (ook BTW en andere belastingen zijn vatbaar voor reductie).

Benut de vrijkomende financiële ruimte voor een verlaging van de brutolonen bij gelijktijdige verhoging van de nettolonen.

De voordelen liggen voor het grijpen:

De quango's worden aangezet tot financiële transparantie.

Het bedrijfsleven ervaart de voordelen van loonmatiging.

De particuliere huishoudens verkrijgen meer bestedingsruimte.

Beide effecten werken stimulerend op de vrije economie.

Desondanks kunnen de nettoinkomensverschillen in de hand worden gehouden.

Verder zou Nederland kunnen genieten van een aantal secundaire voordelen:

Dure (bijvoorbeeld academische) arbeid wordt voor het bedrijfsleven aantrekkelijker wegens de dempende werking op de progressie van de gecorrigeerde belastingtarieven.

Bijgevolg wordt innovatieve ontwikkeling van producten voor het bedrijfsleven aantrekkelijker en komt er meer terecht van de `kenniseconomie'.

Wegens betere kansen kiezen mogelijk meer mensen voor exacte vakken ter ondersteuning van de `kenniseconomie'.

De industrie zou minder gemotiveerd zijn om ook dure arbeid te exporteren, nadat de goedkope arbeid al voor een belangrijk deel richting Azië verdwenen is.

Het belangrijkste nadeel is dat het bij de quango's in alle voegen gaat kraken en dat de dienstverlening in de eerste fase van versobering mogelijk nog verder achteruitgaat. Maar let op: de voorgestelde bezuiniging is in verhouding maar de helft van wat mijn oude faculteit in de laatste twaalf jaar heeft moeten verduren. Toch wordt diezelfde faculteit heden in alle evaluaties beter beoordeeld dan ooit tevoren. Op langere termijn zal Nederland zeker genieten van een financieel `schone' overheid.