Kraaijkamp beheerst en aannemelijk

Begrafenismuziek, en dan gaat het doek open. John Kraaijkamp, de ster van de avond, speelt een man aan het sterfbed van zijn vrouw. Zij bindt hem op het hart om na haar overlijden toch weer gelukkig te worden. Hij belooft het, hoewel hij er niet veel in ziet. En dan gaat ze dood.

Gouwe handjes is door Haye van der Heyden speciaal voor Kraaijkamp geschreven. Het script werd vorig najaar al bekroond met de De Visser-Neerlandiaprijs. Het beschrijft hoe de hoofdpersoon zijn vrouw postuum alsnog gehoorzaamt, terwijl de vrouwen om hem heen afwisselend mee- of tegenwerken. De man moet wel, al was het maar omdat zijn vrouw hem als geestverschijning telkens voor ogen komt – net als de dode echtgenote in Blithe Spirit van Noel Coward. Maar deze brengt minder komische perikelen teweeg dan die van Coward; zij wijst haar man opgewekt de weg, en hij volgt die.

Het stuk is opgebouwd uit korte, doorgaans doeltreffende scènetjes, waaruit geregeld één personage wegloopt om rechtstreeks iets tegen het publiek te zeggen. Van der Heijden paste die techniek wel vaker toe, en vaak werkt het: die korte tekstjes geven iedereen net iets meer reliëf dan in de voorgaande dialoog mogelijk was. Een nadeel is dat de intrige er een beetje door verbrokkelt, zoals hier. Van de ene scène naar de volgende worden soms fikse sprongen in de tijd gemaakt, waardoor de karakters wendingen nemen die niet allemaal even navolgbaar zijn. Opeens blijkt de man, die eerder nog zo veel van zijn vrouw hield ,,dat het pijn doet'', een callgirl te hebben gebeld. En dat hij, volgens het programma, door zijn handel in vrouwenproducten zo'n groot vrouwenkenner is geworden heb ik uit de voorstelling niet begrepen.

Daar lijkt zelfs John Kraaijkamp niet altijd raad mee te weten. Beheerst en met een minieme mimiek maakt hij mooi aannemelijk welke gemoedstoestanden die man allengs ondergaat – bokkig en afwerend eerst, gekwetste blikken naar boven werpend, assertief later, en tot over zijn oren verliefd aan het eind. En natuurlijk ziet hij als geen ander uit welke zinnetjes een lach te halen is. Flirterig zegt de schoonzuster, dat ze hem helemaal niet oud vindt. ,,Wat jij vindt, maakt me geen dag jonger'', antwoordt hij. In dat soort rake dialogen is Van der Heijden als altijd zeer bedreven, en Kraaijkamp maakt er optimaal gebruik van.

Maar aan een grote greep komt hij niet toe. Evenmin als de regie, die aan twee man wordt toegeschreven: John van de Rest (regie) en Jules Roijaards (eindregie). Voor de buitenwereld is dat een onduidelijke taakverdeling, die het des te lastiger maakt op iets of iemand de vinger te leggen. Op het ongelijke spel van de vijf tegenspeelsters bijvoorbeeld: Rick Nicolet en Edda Barends staan nogal ostentatief komedie te spelen, terwijl Henriëtte Tol, Marian Mudder en Irma Hartog hun tekst terecht voor zichzelf laten spreken.

Ook daardoor houdt Gouwe handjes voortdurend iets onbestemds. Er zijn heel wat bijzondere momenten, en toch zou ik enthousiaster willen zijn dan ik ben.

Voorstelling: Gouwe handjes, van Haye van der Heyden, door Joop van den Ende Theaterproducties. Gezien: 30/1 in de Koninklijke Schouwburg, Den Haag. Tournee t/m 1/6. Inl. (0900) 3005000, www.musicals.nl

    • Henk van Gelder