Kijk naar het Van Abbe

De Commissie Toekomst Stedelijk Museum heeft aan de Amsterdamse wethouder Belliot om een time-out gevraagd. De commissie, onder leiding van Concertgebouw-directeur Martijn Sanders, wil tijd krijgen om zich te bezinnen op de toekomst van het Stedelijk Museum. Hierbij beschouwt Sanders het besluit dat het Amsterdamse college van B en W na vijftien jaar vol perikelen nam om het museum voor 57,6 miljoen euro te renoveren en uit te breiden, als uitgangspunt en niet als einddoel.

Het eerste dat de commissie zou moeten doen, is afreizen naar Eindhoven. Daar heeft het Van Abbemuseum een zojuist geopende uitbreiding laten bouwen. De geschiedenis van deze uitbreiding lijkt een beetje op de slepende kwestie die de nieuwbouw van het Stedelijk Museum is geworden. Al in 1989 begon architect Abel Cahen te tekenen aan de nieuwbouw van het Van Abbe, maar zijn eerste ontwerp, een doos bovenop het bestaande museum, werd uiteindelijk afgelast na jarenlange protesten en rechtszaken van actievoerders die de nieuwbouw een te grove aantasting van Krophollers bakstenen oudbouw uit 1936 vonden. In 1996 begon Cahen aan een tweede ontwerp, nadat het krappe terrein achter het museum – de reden waarom Cahen de uitbreiding bovenop het museum had gezet – was vergroot door de loop van het riviertje de Dommel iets te verleggen.

Vooral het eindresultaat van de vernieuwing van het Van Abbe is leerzaam voor de Amsterdamse commissie. Cahen heeft tenslotte een mooie uitbreiding gemaakt, die het museumoppervlak met 4.000 vierkante meter heeft vergroot.

De Eindhovense nieuwbouw heeft, inclusief de renovatie van het oude museum, 29 miljoen euro gekost, de helft van het bedrag dat nu voor de uitbreiding en renovatie van het Stedelijk Museum is gereserveerd. Want dit is een van verbazende kanten van de Stedelijk Museum-affaire: de ter beschikking gestelde 57,6 miljoen euro (ruim 120 miljoen gulden) is, na de ongeveer 200 miljoen euro die de grootscheepse verbouwing van het Rijksmuseum gaat kosten, het grootste bedrag dat ooit in Nederland aan de vernieuwing van een museum wordt besteed.

Maar het enige dat het Stedelijk voor dit bedrag zegt te kunnen doen, is renovatie van het oude gebouw en een bescheiden nieuwbouw van de Portugese architect Siza met een vloeroppervlak van slechts 1.000 vierkante meter. Wie het vernieuwde Van Abbe ziet, kan dit moeilijk geloven. Want stel nu dat de renovatie van het Stedelijk Museum 25 miljoen euro gaat kosten – en dat is al een behoorlijk bedrag voor een renovatie – dan blijft er nog 32,6 miljoen over voor de nieuwbouw. Misschien moet de commissie nu al eens gaan peilen wat Abel Cahen daarvoor kan maken. Hij heeft in Eindhoven bewezen dat hij voor dit bedrag een gebouw van zo'n 4.000 vierkante meter kan bouwen.

www.nrc.nl: dossier Stedelijk