Het asfalt geportretteerd

Asfalt is het volmaakte gras voor autowielen. Van asfalt kun je houden. Om de structuur ervan, de mogelijkheid die het biedt verre afstanden af te leggen en de ervaring van vrijheid. Journalist Tijs van den Boomen is een liefhebber van wegen, getuige de verslagen die hij voor deze krant maakt van tochten door Nederland en Europa. Ze zijn nu gebundeld in Asfaltreizen. Een verkenning van de snelweg. Het boek geeft de volmaakte on the road-sensatie.

Terecht stelt Van den Boomen dat asfaltwegen in Nederland, in tegenstelling tot in Amerika, op weinig erkenning kunnen rekenen. Asfalt is het noodzakelijke kwaad tussen A en bestemming B. Zanger Rick de Leeuw van de Tröckener Kecks verzuchtte ooit dat je geen road song in Nederland kunt schrijven, want bij `het tweede couplet ben je al over de grens'. Toch schreef hij dit lied en Van den Boomen luistert ernaar terwijl hij over de A2 van Amsterdam naar Maastricht rijdt, de `aorta van Nederland'. Zijn verslagen zijn gedetailleerd. Hij beschrijft de onweerstaanbare woekering van spiegelende kantoren en glazen showrooms voor auto's langs de wegen. Bij nadere aanschouwing van al dat glanzend nieuwe blik pleit hij ervoor ook het eindpunt van elke auto, de schroothoop, zichtbaar aan de weg te plaatsen. Bij tankstations praat hij met de eigenaars, de kassameisjes, koffiedrinkende vrachtwagenchauffeurs of zomaar een handelsreiziger. Iedereen is, vanzelfsprekend, altijd onderweg. Zelfs een wat ranzige vorm van seks is volop bij de parkeerplaatsen te vinden; hier ontmoeten klanten en snelwegprostituees of mannen onderling elkaar.

Van den Boomen spreekt zijn bevindingen in op een recordertje, waarvan hij de tapes naderhand heeft uitgeschreven. Dat geeft aan zijn verhalen een mooie mengeling van gesproken commentaar en beschouwende overpeinzing. Hij maakt verschillende reizen. Eerst een rondje Nederland via de Afsluitdijk en Heerlen terug naar Amsterdam. Vervolgens onderwerpt hij de Amsterdamse Ring aan een minutieus en spannend onderzoek. Alles over die weg plus afritten, geschiedenis van de constructie en nabije omgeving kom je te weten. Dan maakt hij een sensationele reis over de langste snelweg van Europa die vanuit Finland naar Portugal leidt. Hierin glorieert de romantiek van het reizen per auto. Interessant is zijn verhandeling over de nummering van de wegen en de hectometerpaaltjes. De Finland-Portugalroute is een aaneenschakeling van verschillende wegen en het is voor de landen waar hij doorheen gaat vaak een zware klus geweest om aansluiting op die weg te vinden. Want zo'n weg betekent werkgelegenheid, inkomsten, passanten. Van den Boomen is, behalve snelwegsocioloog, ook een dichterlijk schrijver, die niet ongevoelig is voor de esthetiek van fly-overs, lusvormige afritten en als ballerina's dansende schoorstenen aan de einder.

Tijs van den Boomen: Asfaltreizen. Een verkenning van de snelweg. 521 Uitgevers, 192 blz. €14,50

    • Kester Freriks