Eega met beursprobleem

Beleggen met geleend geld is riskant, ook voor partners of echtgenoten van de belegger. Plotseling kan het gezin opgezadeld zitten met een schuld van duizenden euro's. Zijn de onwetende echtgenoten hier tegen beschermd?

E. Boon kwam vorig jaar voor een onaangename verrassing te staan. Op de deurmat lag een brief van Dexia Bank Nederland. Of zij 7.500 euro wilde overmaken. In 1999 was haar inmiddels overleden man een aandelenleasecontract (beleggen met geleend geld, looptijd drie jaar) aangegaan met Bank Labouchere, de bank die sinds 2000 eigendom is van Dexia. Haar man was ernstig ziek en wilde zijn vrouw een extraatje nalaten. De Winstverdriedubbelaar van Labouchere beloofde een riant resultaat.

Hij sloot een contract af, waarbij met geleend geld in totaal voor bijna 20.000 euro aan aandelen zou worden gekocht. De maandelijkse aflossing werd afgeschreven van een rekening die op naam van mevrouw Boon stond. Haar man was zelf ook gemachtigd voor de rekening. Toen hij in 2000 overleed, wilde zijn vrouw meteen een punt zetten achter de overeenkomst.

,,Toen ik binnen een maand na overlijden Labouchere belde om te vertellen dat mijn echtgenoot overleden was, zou de incassering gestopt worden. Een akte van overlijden was reeds in hun bezit toen ik belde.'' Telefonisch beloofde de bank haar, naar eigen zeggen, dat gehoor zou worden gegeven aan het verzoek. ,,Ik heb het contract niet ondertekend, en het gaat om mijn bankrekening. Wij waren ook niet in gemeenschap van goederen getrouwd'', zo verklaart Boon haar stap.

Na het opsturen van de akte dacht Boon dat het dossier afgehandeld was. ,,Ik was vervolgens druk bezig met het regelen van allerlei zaken als gevolg van het overlijden van mijn man, waardoor ik lange tijd niet door had dat de bank gewoon was doorgegaan met afschrijven van bedragen van mijn rekening.''

Inmiddels heeft Boon de eerste aanmaning binnen. De Winstverdriedubbelaar had uiteindelijk niet de voorgespiegelde winst van 10.000 euro opgeleverd, maar een verlies van 7.500 euro.

De hoop van Boon is nu gevestigd op Stichting Eegalease, een zusterstichting van de Stichting Leaseverlease. De laatste heeft namens ontevreden Legio Lease-beleggers een rechtszaak aangespannen tegen Dexia Bank. Een van de verwijten van de stichting is dat de aandelenleaseproducten in het verleden vooral met misleidende reclame aan de man zijn gebracht. Stichting Eegalease stelt bovendien dat de overeenkomsten hadden moeten worden ondertekend door de (geregistreerde) partners of echtgenoten van de beleggers.

Eegalease beroept zich daarbij op artikel 88 van boek 1 van het Burgerlijk Wetboek. ,,Dit artikel is er voor de bescherming van het gezin'', zegt C.G. Breedveld-De Voogd, docent notarieel recht aan de Universiteit van Leiden. ,,Iemand kan niet zo maar allerlei handelingen verrichten die schadelijk zijn voor het gezin.''

De vraag is natuurlijk om wat voor soort handelingen het hier gaat. Breedveld-De Voogd noemt een aantal voorbeelden: giften, je borg stellen voor andermans schuld, het afsluiten van een hypotheek op de echtelijke woning. ,,Zelfs als het huis alleen op naam van één van de echtgenoten komt te staan, dan moet de andere echtgenoot ook de hypotheekovereenkomst ondertekenen.'' Een echtgenoot kan met een beroep op artikel 89 van boek 1 de overeenkomst vernietigen.

In de procedure zet de stichting Eegalease vooral in op `overeenkomsten van koop op afbetaling', die ook vallen onder artikel 88 over gezinsbescherming. En dus is er volgens Eegalease voor dat soort contracten ook een tweede handtekening gewenst. Maar is aandelenlease hetzelfde als koop op afbetaling? De rechter zal zich over die vraag moeten buigen.

De juridische adviseurs van Dexia Bank Nederland, die zich hebben laten adviseren door drie `onafhankelijke' hoogleraren, denken van niet. ,,Artikel 88 heeft betrekking op koop op afbetaling van roerende zaken. Effecten zijn geen roerende zaken, maar vermogensrechten'', zegt professor P. Rank, advocaat van Nauta Dutilh en adviseur van Dexia. ,,Het gaat hier bovendien om een aandelenlease-overeenkomst en niet om koop op afbetaling.''

Maar volgens Breedveld-De Voogd van de Universiteit van Leiden is aandelenlease een vorm van huurkoop: koop op afbetaling. ,,Of je het nu leasen of huren noemt, de aandelen worden pas eigendom als de laatste betaling is verricht.'' En dat komt volgens de jurist overeen met de omschrijving van huurkoop in de wet. ,,Iedere kandidaat-notaris weet dat dit soort overeenkomsten moet worden ondertekend door een geregistreerd partner of echtgenoot. Het is verbazingwekkend dat geen jurist bij de aanbieder daar op gewezen heeft.''