Z-Afrika chagrijnig over goudprijs

De hogere goudprijs betekent voor het grootste goudproducerende land, Zuid-Afrika, niet dat de mijnbouwbedrijven meer winst behalen. Tegelijkertijd steeg namelijk de koers van de rand ten opzichte van de dollar spectaculair. Daardoor daalde de prijs van goud omgerekend in randen.

De Zuid-Afrikaanse goudproducenten worden er chagrijnig van. Terwijl de goudprijs deze week het hoogste niveau bereikte in de afgelopen zes jaar, hebben zij hun aandeelhouders niet meer te bieden dan verdriet. De toon werd deze week gezet door Harmony Gold Mining, een van de drie grootste in Zuid-Afrika. Harmony verloor in het laatste kwartaal twintig procent van de winst (15,8 miljoen euro) ten opzichte van september vorig jaar. Ook Gold Field zei vandaag dat de operationele winst met een vijfde was gedaald. De verwachting is dat AngloGold morgen, wat de inkomsten in Zuid-Afrika betreft, niet veel beter nieuws heeft.

Goudbedrijven in andere mijnlanden hebben nergens last van. Die hebben de afgelopen maanden ruimschoots geprofiteerd van de gevoelens van onzekerheid die de dreigende oorlog met Irak heeft veroorzaakt. De prijs van een ounce goud (circa 31 gram), dezer dagen een van de veiligste belegging zoals de analisten zeggen, schommelt vandaag rond 365 dollar. Toen het hoofd van de VN-wapeninspecteurs Hans Blix maandag zijn langverwachte rapportage voorlas, piekte de prijs zelfs op 373 dollar. Over de rug van een traag groeiende wereldeconomie verdubbelde de prijs van goud in de afgelopen twaalf maanden. Sommige analisten verwachten zelfs dat de goudprijs op korte termijn naar 400 dollar doorstoot.

Maar in 's werelds grootste goudproducerende land blijven de financiële markten er koud onder. Even hard als de goudprijs de afgelopen maanden is gestegen, ging immers ook de koers van de nationale munt in Zuid-Afrika omhoog. Met dank aan de zwakke dollar, een sterk groeiende Zuid-Afrikaanse economie en de stijgende goudprijzen.

De rand heeft sinds september het koersverlies van ruim dertig procent ten opzichte van de Amerikaanse dollar vorig jaar meer dan goed gemaakt. In januari 2002 betaalde een Zuid-Afrikaan nog 13 rand voor een dollar, nu niet meer dan 8,70. Het gevolg is dat de prijs van goud in randen sinds vorig jaar meer dan tien procent is gedaald.

Tegenvallende resultaten van de mijnbedrijven zouden twintig jaar geleden de aandelenbeurs in Johannesburg in rep en roer hebben gebracht. Begin jaren tachtig was goud nog goed voor 17 procent van het bruto nationaal produkt. Nu vertegenwoordigen de inkomsten van de goudindustrie slechts 2 procent van het totaal. De aandelenbeurs in Johannesburg is de afgelopen maanden onder andere om die reden stoïcijns gebleven onder de stijgende goudprijs. ,,Dat laat zien hoever de Zuid-Afrikaanse economie sindsdien is gekomen'', zegt Rodger Baxter van de Chamber of Mines in Johannesburg. De goudmijnen hebben in Zuid-Afrika de bodem gelegd voor de beste infrastructuur in Afrika. In 1886 werd er in Johannesburg goud gevonden. In 1887 opende de aandelenbeurs.

De vraag is of de stijgende goudprijs op korte termijn toch gaat lijden tot meer investeringen in nieuwe mijnprojecten op Zuid-Afrikaanse bodem. Dat is hard nodig want de jaarlijkse goudproductie in Zuid-Afrika zelf is in de afgelopen dertig jaar gedaald van 1 miljoen kilo in 1970 tot ruim 400.000 kilo nu.

Bedrijven als AngloGold en Gold Fields hebben zich toegelegd op het opkopen van mijnen in andere delen van de wereld, vooral om de risico's van de onstabiele rand te ondervangen. Die beslissing heeft de afgelopen jaren honderdduizenden mijnwerkers in Zuidelijk Afrika hun baan gekost. Maar het tij keert. Harmony Gold kondigde deze week ondanks tegenvallende resultaten aan 1,5 miljard rand (150 miljoen) euro te investeren in nieuwe mijnprojecten. AngloGold onderzoekt zes nieuwe projecten waar het bedrijf nog dit jaar aan gaat bouwen.

Als de goudprijs inderdaad door de Irak-crisis wordt opgedreven, zou het een gevaarlijke onderneming zijn. ,,Maar goud doet het al veel langer goed'', zegt Roger Baxter van de Chamber of Mines. ,,Zelfs voor 11 september steeg de prijs.''

Dat is onder meer te danken aan de grotere discipline van de mijnbedrijven zelf en aan de Europese centrale banken die hebben afgesproken niet meer dan 500 ton goud per jaar in de aanbieding te doen. Ook is de vraag naar goud toegenomen nu er meer onderzoek wordt gedaan naar het gebruik van goud in bijvoorbeeld computers.

Baxter voorspelt daarom goede tijden voor de Zuid-Afrikaanse mijnproducenten. Ook al valt het nu een beetje tegen.

    • Bram Vermeulen