Tempel voor Cambodjanen als olie voor Saoediërs

Een van 's werelds grootste religieuze bouwwerken staat afgebeeld op de Cambodjaanse vlag. Het is Angkor Wat. De tempel is het middelpunt van Angkor, een acht eeuwen oud hindoeïstisch-boeddhistisch complex van ooit honderden tempels en paleizen, verspreid over vierhonderd vierkante kilometer in het noordwesten van Cambodja.

Het wereldwonder is dé toeristische trekpleister van het ontwikkelingsland waar ruim eenderde van de bevolking onder de armoedegrens leeft. Angkor (Khmer voor stad) is voor Cambodja, wat olie is voor Saoedi-Arabië.

Ontkennen dat het Cambodja toebehoort, zoals de Cambodjanen nu veronderstellen dat een actrice heeft gedaan, is ontkennen dat Cambodja bestaat. Het land put moed, inspiratie en trots uit Angkor dat van de negende tot de veertiende eeuw het religieuze, wetenschappelijke en financiële centrum was van het rijk van de Khmers (Cambodjanen).

Rond 1200 - Amsterdam bestond nog niet - beleefde Angkor zijn hoogtepunt. Er woonden één miljoen mensen en de Khmers beheersten het huidige Cambodja, Laos, Zuid-Vietnam en het grootste deel van wat nu Thailand heet. Het Khmer-rijk raakte in verval toen in 1431 de legers van Siam (nu Thailand) Angkor veroverden. Eeuwenlang was Siam vrijwel geheel Zuidoost-Azië – inclusief Angkor. Thai die menen dat Angkor van Thailand is, verwijzen naar die periode.

En naar een verdrag dat Thailand in 1867 met de Franse kolonisator van Cambodja sloot. Volgens die overeenkomst kreeg Thailand van de Fransen controle over Siem Reap, de provincie waarin Angkor ligt. In ruil daarvoor zou Thailand claims op andere `Franse' gebieden laten vallen.

In 1962 moest het Internationale Hof van Justitie in Den Haag eraan te pas komen om te bepalen van wie een belangrijke Khmer tempel was in het grensgebied van Thailand en Cambodja. Het Hof besloot in het voordeel van Cambodja, maar de tempel is nu alleen maar bereikbaar vanuit Thailand.

De relatie tussen de twee landen is de laatste jaren redelijk goed geweest. De buurlanden delen een culturele en religieuze erfenis, maar hebben wel meningsverschillen over grenzen en territorium. Tot een conflict kwam het nooit.

Wel lijkt de Cambodjaanse bevolking zich steeds ongemakkelijker te voelen bij de invloed die het veel grotere en rijkere Thailand heeft op de cultuur en vooral de economie. Nota bene in Angkor verdienen Thai meer aan het wereldwonder dan Cambodja, want dit land heeft zelf de faciliteiten noch de produkten om het de toeristen naar de zin te maken. Het complex had vorig jaar zo'n half miljoen bezoekers. Cambodja streeft ernaar dat dit er in 2010 twee miljoen zullen zijn.

    • Robert Giebels