Spannende poëzie in bundel Gerlach

Gedichtendag is sinds de vier jaar dat hij wordt gevierd een soort verjaardagsfeestje voor de poëzie, en bij zo'n fuifje hoort een traktatie. Als je na zo'n korte tijd van traditie mag spreken, is het traditie dat de poëzie haar verjaardagsgasten trakteert op een microminibundeltje, dat door een aansprekende dichter of dichteres speciaal voor Gedichtendag is geschreven. Dit jaar spreekt Eva Gerlach ons aan met tien gedichten die zijn gebundeld onder de titel Daar ligt het. Het zijn tien spannende, volle, compromisloze en verontrustende gedichten. Een groot aantal ervan heeft de structuur van een schijnbaar onschuldig, maar bij nader inzien lichtelijk absurd en in toenemende mate onrustbarend verhaaltje. Zulke gedichten lijken wat betreft hun sfeer en het effect dat zij beogen te sorteren enigszins op de ultra-korte verhalen van Kafka:

Een hond met ijzeren ogen had mijn hand

in zijn mond gehouden. Ik wilde

niet dat dit gebeurde maar was bang

te scheuren als ik mij verzette. Luister

hond, zei ik, laat me los en ik geef je

wat je verlangt. Maar wat hij wilde was alleen

dat ik niet verder ging en met mijn andere hand

hem streelde. Zo. Dagen en nachten in

zijn ogen zag wie van ons sterker scheen.

De verontrustende meerduidigheid woekert vooral in de slotregels. Want wie is er nou sterker? De ik-figuur ziet in de ogen van de hond niet wie er sterker is, maar wie er sterker schijnt. Misschien suggereert zijn tevredengestreelde oogopslag dat de ik-figuur de touwtjes in handen heeft, maar als dat zo is, dan is dat slechts schijn, want de situatie duurt ,,dagen en nachten', wat toch impliceert dat de hond zijn zin heeft gekregen in zijn verlangen ,,dat ik niet verder ging'. En bij nader inzien schuilt er toch ook iets fundamenteel ongemakkelijks in deze zachte liefkozingen onder ijzeren dwang van carnivore kaken. Voor je het weet, kom je zelfs op het pijnlijke idee om dit beeld op te vatten als een allegorie voor een universele menselijke ervaring. Misschien ben je zelf soms wel zoals die hond. Koest! Of juist zoals die ene met de vastgeklemde en de strelende hand. Weg met dat idee! Maar het gaat niet helemaal weg. Dat is goed aan deze poëzie.

Daar ligt het van Eva Gerlach is vanaf vandaag gedurende twee maanden in iedere boekhandel te koop voor anderhalve euro. Dat is mijn enige punt van kritiek. Een smakelijk bittere traktatie als deze hoort, zoals iedere traktatie, gul en ruimhartig te worden weggegeven.

Eva Gerlach, Daar ligt het. De Arbeiderspers/Poetry International 2003. 12 p. €1,50.

Eva Gerlach, Daar ligt het. De Arbeiderspers/Poetry International 2003. 12 p. €1,50.

    • Ilja Leonard Pfeiffer