Rapport waarheidscommissie aangepast voor Inkatha-partij

Op verzoek van de Inkatha Vrijheidspartij (IFP) is de Zuid-Afrikaanse waarheidscommissie gisteren akkoord gegaan met enkele veranderingen in haar nog te publiceren eindrapport. De IFP van Mangosuthu Buthelezi had de commissie eerder voor de rechter gesleept. Zij eiste dat passages waarin de Zulu-leider wordt beschuldigd van mensenrechtenschendingen zouden worden geschrapt. De weg is nu vrij voor publicatie van het rapport.

De rechtbank in Kaapstad zou de zaak gisteren in behandeling nemen maar de twee partijen kwamen te elfder ure een schikking overeen. Het interim-rapport dat de commissie in 1998 publiceerde houdt de IFP verantwoordelijk voor een derde van alle wreedheden tijdens de apartheidsjaren. De kern van de conclusies die de waarheidscommissie in 1998 onder leiding van Desmond Tutu trok, ,,is onaangetast'', zei een woordvoerder. ,,We hebben ongeveer dertig veranderingen aangebracht, die allemaal cosmetisch van aard zijn.'' Volgens de IFP is de naam van Buthelezi nu gezuiverd in een appendix waarin de partij haar visie geeft op de bevindingen.

In de laatste jaren voor de eerste vrije verkiezingen in Zuid-Afrika in 1994, vielen naar schatting 12.000 doden bij gevechten tussen de Zulu-aanhang van de IFP en de leden van de huidige regeringspartij ANC. Doodseskaders van het apartheidsregime voerden in het geheim aanvallen uit op beide partijen, om het `zwart-op-zwart' conflict verder aan te wakkeren. Het geweld was vooral geconcentreerd in het thuisland KwaZulu, waar Buthelezi toen de belangrijkste minister was. Buthelezi heeft altijd geweigerd te getuigen voor de waarheidscommissie. De commissie beloofde amnestie aan alle verantwoordelijken van het geweld tijdens apartheid onder de voorwaarde dat ze volledige openheid van zaken gaven. Ook oud-president P.W. Botha die Zuid-Afrika leidde tijdens de wreedste jaren van de apartheid heeft herhaaldelijk geweigerd te getuigen. Zijn opvolger F.W. de Klerk dwong de waarheidscommissie in 1998 om alle passages over zijn rol te schrappen.

De twintigduizend slachtoffers die de apartheid overleefden wachten nog altijd op herstelbetalingen. De waarheidscommissie deed in 1998 een aanbeveling voor een compensatie van in totaal 300 miljoen euro. Minder dan een tiende deel van dat bedrag is tot nu toe uitgekeerd. De Zuid-Afrikaanse regering zegt met de uitbetalingen te wachten tot het eindrapport is gepubliceerd. Volgens de woordvoerder van de waarheidscommissie zal dat voor medio 2003 gebeuren.