Jochem is niet meer de Jochem van vorig jaar

Jochem Uytdehaage kreeg gisteren na zijn mislukte poging om zich te plaatsen voor de Europese kampioenschappen nog een kans om zich te kwalificeren voor de WK allround. De tweevoudig olympisch kampioen faalde.

Elke keer als hij vorig seizoen de kans kreeg, vrat Jochem Uytdehaage zijn tegenstanders op. Zo zette hij tijdens een skate-off in Heerenveen, met als hoofdprijs een olympisch startbewijs op de 1.500 meter, gerenommeerde milers als Erben Wennemars en Martin Hersman opzij. Bijna alles dat hij aanraakte veranderde in goud en dat resulteerde er in Salt Lake City in dat hij gekroond werd tot `de koning van de Winterspelen'. Een maand eerder was Uytdehaage Europees kampioen geworden, na de Olympische Spelen sloot hij het seizoen met zijn eerste wereldtitel allround in stijl af.

Gisteren liet de tweevoudig olympisch kampioen in de herkansing een startbewijs voor deelname aan de WK allround door zijn vingers glippen. Het was het vervolg van een lijdensweg die eind december begon. Bij de NK allround in Assen ging Uytdehaage af door achtste te worden, met als gevolg dat hij begin deze maand in Heerenveen zijn Europese titel niet kon verdedigen. Zo was hij ook gisteren bij de strijd om de vierde en resterende startplaats voor de WK allround in Gotenburg (8-9 februari) veroordeeld tot een bijrol. Weer stond de 26-jarige schaatser in het post-olympische seizoen met lege handen.

De beste drie Nederlanders van de EK – Europees kampioen Gianni Romme, nummer twee Rintje Ritsma en nummer drie Mark Tuitert – plaatsten zich rechtstreeks voor de WK allround. De verrassende nummer vier van de EK, Ralf van der Rijst, had direct aangewezen kunnen worden voor de mondiale titelstrijd, maar de Nederlandse schaatsbond (KNSB) besloot een extra kwalificatiewedstrijd te organiseren, een skate-off, met als inzet het vierde WK-ticket.

Een onuitgesproken maar cruciaal motief bij het besluit om nog zo'n wedstrijd te organiseren was dat de regerende wereldkampioen daarmee nog een kans zou krijgen zich te plaatsen voor de WK. ,,Als ik die kans krijg'', zei Uytdehaage nog voordat de beslissing was genomen om een skate-off te organiseren, ,,zal ik die met beide handen aangrijpen.'' De vader was de wens van de gedachte, zo bleek gisteren nadat hij vergeefs de strijd had aangebonden met de vier overige WK-kandidaten. In het klassement over de 1.500 en de 5.000 meter die kort na elkaar rond het middaguur werden gereden in Thialf, eindigde Uytdehaage op de derde plaats. Achter winnaar Postma, die zijn inspanningen beloond zag met een startbewijs voor de WK, en Ralf van der Rijst.

Uytdehaage had niet zo gauw een verklaring voor zijn mislukte missie, waarop hij zich de afgelopen weken in alle rust op de buitenbaan van Collalbo had voorbereid. ,,Het gaat steeds beter, maar ik wist van tevoren niet of ik goed genoeg zou zijn om me te plaatsen voor de WK. Niet dus. In elk geval komt dit minder hard aan dan het missen van de EK.''

Vanzelfsprekend had hij zich als olympisch kampioen, Europees en wereldkampioen meer voorgesteld van het post-olympische seizoen en een postolympische depressie, in sportief opzicht dan, was wel het laatste waar hij rekening mee had gehouden.

Zijn coach, Gerard Kemkers, had van tevoren al gezegd dat dit een overgangsjaar zou worden, maar dat Uytdehaage alle grote toernooien zou missen had hij ook niet verwacht. ,,Jochem is niet de Jochem van vorig jaar en dat kunnen we niet in een paar weken corrigeren. Daar hebben we de zomer voor nodig. Hij komt gewoon te kort. Wat er in Assen gebeurde (Uytdehaages achtste plaats bij de NK, red.) kon je nog als een incident beschouwen, dit niet.''

Dat zijn pupil in november in Hamar bij de eerste wereldbekerwedstrijd een voortreffelijke start maakte, wekte valse verwachtingen voior de rest van het seizoen. Coach en schaatser gingen ervan uit dat de voorbereiding op het seizoen de juiste was geweest, maar nadien kwamen ze van een koude kermis thuis. Kemkers: ,,In het begin van het seizoen ging het beter dan het jaar ervoor, maar hij had de basis niet om het door te trekken.''

Wat er mis ging in de seizoensvoorbereiding weet Kemkers nog niet, zeker is dat de olympische roem van Uytdehaage zijn tol eist, concludeerde hij. ,,De hele situatie, met al die medailles om z'n nek, moet hij eerst doormaken. Hij moet er mee leren om gaan.'' De energie die andere zaken sinds de Spelen opeisten, zijn Uytdehaages prestaties op het ijs niet ten goede gekomen.

Kemkers sprak zichzelf moed in. ,,Dit is een tussenjaar, een jaar om het team weer neer te zetten, op weg naar de Spelen van 2006 in Turijn.'' Na het olympische jaar was zijn ploeg afgelopen voorjaar uitgeblust en weinig gemotiveerd aan het nieuwe seizoen begonnen, in tegenstelling tot de ploeg van SpaarSelect (nu SponsorBingoLoterij, red.), voor wie de Winterspelen onder coach Peter Mueller op een grote teleurstelling uitliep. ,,Daar stonden ze al op 1 mei scherp'', zei Kemkers. ,,Dat gevoel gaan wij nu weer krijgen.'' Op de puinhopen van een verloren seizoen, ook voor Uytdehaages ploeggenoten Carl Verheijen en Andrea Nuyt, zullen volgens Kemkers straks weer bloemen bloeien.

Het seizoen van Uytdehaage is nog niet helemaal verloren. Als aan een strohalm klampt hij zich vast aan het laatste grote toernooi van het seizoen, in maart, de WK afstanden. Ook daarvoor zal Uytdehaage zich echter eerst moeten kwalificeren. Maar zelfs al slaagt hij er niet in zich bij de drie Nederlanders te scharen die in maart in Berlijn op de 5.000 meter uitkomen, dan is zijn seizoen nog niet verloren. Cracks als Romme, Ritsma en Postma kunnen het beamen: van verliezen word je alleen maar beter. ,,Ik zal niet zeggen dat ik ervan begin te genieten'', relativeerde de gevallen kampioen zijn blik op de andere kant van de medaille, ,,maar het is wel leerzaam.''

    • Ward op den Brouw