Initiatief aan Sharon

Hij bracht geen vrede en geen veiligheid, en met de welvaart is het in Israël na meer dan twee jaar oorlog ook gedaan. Toch boekte premier Sharons Likud-partij bij de dinsdag gehouden parlementsverkiezingen de grootste winst. De Arbeidspartij van de sociaal-democraat Mitzna werd met een doordacht programma het bos ingestuurd en kan nu onderzoeken of ze met deze leider, die concessies aan de Palestijnen wil doen, verder wenst te gaan. De politieke nieuwkomer Lapid boekte met zijn partij Shinui (`Verandering') een aardig succes. Maar of híj een Israëlisch-Palestijnse dialoog kan bewerkstelligen, valt te betwijfelen. In een onzekere tijd, waarin het velen in Israël niet alleen om de eigen veiligheid gaat, maar ook om het voortbestaan van de joodse staat, koos een groot deel van het electoraat voor behoud. Dat Sharon een houwdegen is met een beperkte visie op het gewelddadige conflict – kwaad wordt door hem consequent met kwaad vergolden – doet minder ter zake. De stembusuitslag is democratisch verkregen. Kiezers kapittelen voor het feit dat ze de voorkeur gaven aan Likud en zijn premier, is ongepast. Maar dat betekent niet dat Israël van zijn zorgen af is.

Los van de moeite die het zal kosten een stabiele coalitie te vormen, is de belangrijkste vraag wie na zo'n lange periode van bloedvergieten bij machte is het eerste te `bewegen'. Want dat is de impliciete boodschap van deze gang naar de stembus. Van de Palestijnse leider Arafat hoeft weinig te worden verwacht. Hij denkt slechts aan politiek overleven en is niet in staat de zelfmoordaanslagen te beëindigen. Zijn gedemoraliseerde volk snakt naar een beetje welvaart en stabiliteit. Hetzelfde geldt voor Israël, dat met de immense druk van terreur moet leven en als tactiek voor de aanval kiest, maar er niet in is geslaagd een strategie te ontwikkelen die de geweldsspiraal doorbreekt.

Het lijkt wel of niemand meer in een politieke oplossing gelooft. Het wederzijds cynisme heeft van het conflict een overlevingsstrijd gemaakt, die teruggrijpt op het oude sentiment dat één van de twee volkeren te veel is op dit beperkte stukje land – heilig voor de Israëliërs én de Palestijnen. Het is vaker gezegd: de terreur moet stoppen, Arafat dient duidelijk te verklaren dat hij het bestaan van de joodse staat erkent en Israël moet, door de nederzettingenpolitiek te staken, een signaal van hoop aan de Palestijnen geven. Uitzicht op een eigen staat is essentieel voor het beginnen van de dialoog.

Het wordt wachten op een wonder. Zoals de zaken nu liggen zouden de Amerikanen opnieuw het voortouw moeten nemen. Maar Washington heeft een andere agenda: Irak. Samenhang met het Israëlisch-Palestijnse conflict is er zeker, maar de VS richten zich eerst op Bagdad voordat ze voor de zoveelste keer dat andere politieke mijnenveld betreden. Daarmee ligt het initiatief bij Sharon. Hij moet voor een wonder zorgen, hoe moeilijk zich dit ook laat rijmen met zijn temperament en politieke overtuiging.